| 1. Nazwa obiektu: |
Kamieniołom w Woli Morawickiej |
| 2. Typ obiektu: |
odsłonięcie geologiczne sztuczne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
50° 43' 31,600"
Δ:
20° 38' 04,190"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- świętokrzyskie - kielecki - Morawica (gm. wiejska)
|
| 4.1 Miejscowość: |
Wola Morawicka |
| 5. Kraina geograficzna: |
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
Kamieniołom znajduje się na południowy zachód od południowego krańca wsi Wola Morawicka, na grzbiecie wzniesienia o przebiegu WNW-ESE. Do północnych granic kamieniołomu i siedziby zakładu produkcyjnego można dojechać ul. Zakładową, czyli drogą asfaltową, odchodzącą ku południowi od szosy Kielce-Tarnów. Ulica Zakładowa odchodzi na skrzyżowaniu szosy Kielce-Tarnów z podrzędną szosa do Brudzowa. Od zakładu produkcyjnego do kamieniołomu, odległego o około 600 m, można dostać się drogą gruntową. |
| 7. Forma własności terenu: |
skarb państwa |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
851 Morawica |
| 1. Długość: | od: 200 m |
| 2. Szerokość: | od: 200 m |
| 3. Wysokość: | od: 3 m do: 25 m |
| 4. Powierzchnia: | 30000 m2 (3.000 ha) |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 274 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | Kamieniołom obejmuje ściany kilku poziomów eksploatacyjnych, o zróżnicowanych długościach do 100 m i wysokościach, maksymalnie sięgających do 25 m. |
| 1. Forma własności obiektu: | skarb państwa |
| 2. Status: | na obszarze chronionym |
| 3. Status - uwagi: | Kamieniołom znajduje się na terenie Chmielnicko-Szydłowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. |
| 4. Stan zachowania obiektu: | |
| 5. Położenie | na uboczu |
| 6. Dostępność: | wymagający specjalistycznego sprzętu |
| 7. Ekspozycja: | dobrze wyeksponowany |
| 8. Ranga obiektu: | regionalna |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | Kamieniołom jest łatwo dostępny i przy zachowaniu należytej ostrożności (pionowe wysokie ściany skalne) bezpiecznie można prowadzić w nim obserwacje geologiczne. |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | W kamieniołomie dogodnie do obserwacji eksponowane są wapienie gąbkowe górnej jury, wykształcone w postaci tzw. wapieni morawickich, typowych dla południowej części regionu świętokrzyskiego. |
| 14. Pozostałe uwagi: | brak |
| 1. Regiony strukturalne Polski: |
- obrzeżenie mezozoiczne Gór Świętokrzyskich
|
| 2. Wiek geologiczny: |
- jura górna
- oksford środkowy
|
| 3.1 Litologia: | |
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: | |
| 4. Opis geostanowiska: | W pionowych ścianach kamieniołomu odsłonięte są gruboławicowe wapienie górnojurajskie. Miąższości warstw, stałe na dużych odległościach, sięgają od kilkudziesięciu do 2,3 m, co sprawia, że tutejsze ławice wapieni należą do najgrubszych w Polsce. Tworzą je jasnoszare, beżowe, sporadycznie ciemnobrązowe wapienie zbudowane z mikrytu - drobnokrystalicznego kopalnego mułu węglanowego. Z rzadka spotyka się konkrecje jasnoszarych krzemieni o średnicy kilku centymetrów.
W masie skalnej tkwią ciemniejsze od tła skalnego:
1 - fragmenty kielichów gąbek, z zachowaną ich gęstą, siatkową strukturą;
2 - struktury mikrobialne, czyli kolonie sinicowe, miejscami o zauważalnej, złożonej, drobnej strukturze wewnętrznej (np. laminarnej);
3 - liczne tuberoidy, czyli nieregularne plamy mikrytowe, których zabarwienie pochodzi od gnijącej materii organicznej ciał gąbek i kolonii mikrobialnych;
Podrzędnie w skale spotyka się muszle ramienionogów i małży, amonitów i belemnitów.
Warstwy wapieni, odchylone od pierwotnego poziomego ułożenia przez alpejskie ruchy górotwórcze, zapadają pod kątem 12-21 stopni ku SW. Pod działaniem naprężeń tektonicznych w górotworze nastąpiło także powstanie spękań ciosowych. Ich szczeliny tworzą regularną sieć, która jest dobrze widoczna w ścianach kamieniołomu, a ponadto wyeksponowana na rozległej powierzchni, rozciągającej się u podnóża ściany skalnej dolnego poziomu eksploatacyjnego.
U podstawy zachodniej ściany kamieniołomu eksploatacja odsłoniła niewielką jaskinię, której korytarz o średnicy około 1 m, widoczny jest na długości około 3 m. Na jego ścianach widnieją poziome listwy tarasowe, wskazujące na długotrwałe utrzymywanie się wód krasowych na stałych poziomach. Jaskinia wypełniona jest namuliskiem z jasnobeżowych mułków ilastych, z rozproszonym drobnym muskowitem.
Wapienie morawickie są kopalnym osadem środkowego i początku górnego oksfordu, typowym dla obszaru, położonego między obecnym trzonem paleozoicznym Gór Świętokrzyskich, a Wyżyną Krakowsko-Częstochowską. Obszar ten znajdował się na peryferiach szelfu Tetydy, w strefie, w której o wykształceniu osadów decydowała powszechna kolonizacji dna przez gąbki. Uławicone wapienie morawickie stanowiły odmianą osadów, charakterystyczną dla obszarów dna porośniętego przez gąbki, lecz pod względem morfologii mało urozmaiconego, alternatywną w stosunku do nieuławiconych wapieni skalistych, będących kopalnymi koloniami gąbek. Te ostatnie w morfologii dna tworzyły eksponowane budowle o nieskonsolidowanej strukturze wewnętrznej, w przeciwieństwie do koralowców, mających zdolność do tworzenia sztywnych budowli rafowych.
Surowiec ze złoża w Woli Morawickiej cechują wysokie parametry odpornościowe oraz możliwość pozyskiwania bloków. Tutejsze wapienie eksploatowane były na kruszywo i do produkcji lastrico. Ponadto pozyskiwano tu kamień okładzinowy na okładziny wewnętrzne. Dzięki walorom dekoracyjnym wapienie te znane są zwłaszcza z produkcji płyt parapetowych. |
Kliknij na zdjęciu aby obejrzeć je w powiększeniu.
| Zdjęcia |
Tytuł |
Autor |
Data wyk. |
 |
Panorama wyrobiska kamieniołomu Wola Morawicka. Widok od NE. |
Złonkiewicz Zbigniew |
15.01.2016 |
 |
Dla wapieni morawickich charakterystyczne jest występowanie plam tuberoidowych urozmaicających tło mikrytowe. Rzadziej obecne są niewielkie konkrecje krzemieni, jak widoczna na fotografii w prawym dolnym narożniku. |
Złonkiewicz Zbigniew |
15.01.2016 |
 |
Stuktury mikrobialne (sinicowe) o drobnej strukturze wewnętrznej oraz drobne plamy tuberoidowe. Kamieniołom Wola Morawicka, wapienie morawickie. |
Złonkiewicz Zbigniew |
15.01.2016 |
 |
Przekrój przez muszlę, z widocznymi komorami oraz grzbiet muszli amonita z rodzaju Perisphinctes. Kamieniołom Wola Morawicka, wapienie morawickie. |
Złonkiewicz Zbigniew |
15.01.2016 |
 |
Rostrum belemnita wypreparowane na powierzchni skalnej przez wietrzenie. Kamieniołom Wola Morawicka, wapienie morawickie. |
Złonkiewicz Zbigniew |
15.01.2016 |
 |
Muszla małża, strona wewnętrzna. Kamieniołom Wola Morawicka, wapienie morawickie. |
Złonkiewicz Zbigniew |
15.01.2016 |
 |
Sieć równoległych, pionowych spękań ciosowych widoczna w kamieniołomie: a - w ścianie, b - na stropowej powierzchni ławicy, nachylonej zgodnie z upadem, rozciągającej się u podstawy ściany. |
Złonkiewicz Zbigniew |
15.01.2016 |
 |
Jaskinia krasowa o owalnym przekroju, wypełniona namuliskiem, odsłonięta u podnóża zachodniej ściany kamieniołomu. Na ścianie jaskini widoczne są poziome tarasy wymyte przez wody krasowe. |
Złonkiewicz Zbigniew |
15.01.2016 |
| 1. Opracowanie: |
|
| 2. Aktualizacje: |
| Autor aktualizacji |
Zakres zmian |
Złonkiewicz Zbigniew
13.01.2016 14:12:07
|
Utworzenie karty w ramach projektu Aktualizacja i utrzymanie Centralnego Rejestru Geostanowisk Polski (CRGP) .
typ: Process
|
Romanek Andrzej
18.01.2016 19:33:01
|
Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty
typ: Process
|
Romanek Andrzej
18.01.2016 19:41:41
|
Publikacja i udostępnienie karty
typ: Process
|
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| Matyja B. A. |
The Oxfordian in the south-western margin of the Holy Cross Mts. |
Acta Geologica Polonica. Vol. 27, No. 1, 41-64 |
1977 |
|
|
|