1. Nazwa obiektu:	Wczesnokambryjskie piaskowce ze Zbelutki
2. Typ obiektu:	odsłonięcie geologiczne sztuczne
3. Współrzędne GPS:	Φ: 50° 43' 11,241" Δ: 21° 09' 43,920"
4. Przynależność administracyjna:	świętokrzyskie - kielecki - Łagów (gm. wiejska)
4.1 Miejscowość:	Zbelutka
5. Kraina geograficzna:	Góry Świętokrzyskie
6. Opis lokalizacji obiektu:	Z Łagowa na południe drogą 756 do Sadkowa. Tam w lewo, na wschód przez Nową Zbelutkę do doliny Łagowicy (wyrażny, długi zjazd). W dolinie Łagowicy przed mostem na rzece rozstaje dróg asfaltowych. Tu w prawo, na południe około 200 m. Po prawej, zachodniej stronie drogi, w jej skarpie - łom.
7. Forma własności terenu:	samorząd
8. Nr i nazwa arkusza mapy:	853 Łagów

1. Długość:	od: 10 m
2. Szerokość:	od: 3 m
3. Wysokość:	od: 5 m
4. Powierzchnia:	45 m2
5. Objętość:	brak
6. Wysokość n.p.m.:	255 m
7. Inne mierzalne cechy:	brak

1. Forma własności obiektu:	samorząd
2. Status:	poza obszarem chronionym
3. Status - uwagi:	brak
4. Stan zachowania obiektu:	wymaga prac konserwacyjnych
5. Położenie	na uboczu
6. Dostępność:	łatwo dostępny
7. Ekspozycja:	dobrze wyeksponowany
8. Ranga obiektu:	regionalna
9. Uwagi o położeniu i dostępności:	brak
10. Ocena atrakcyjności turystycznej:
11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej:
12. Ocena atrakcyjności naukowej:
13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu:	brak
14. Pozostałe uwagi:	brak

1. Regiony strukturalne Polski:	masyw paleozoiczny Gór Świętokrzyskich (masyw świętokrzyski)
2. Wiek geologiczny:	kambr dolny
3.1 Litologia:	Piaskowce Pyłowce (mułowce)
3.2 Forma rzeźby terenu:	skarpa
3.3 Geneza:	morska
4. Opis geostanowiska:	Prezentowane odsłonięcie to jedna z dwu (obok łomu na Górze Plebańskiej) największych odkrywek ze skałami dolnego kambru. Odsłaniaja sie tu w wiekszości piaskowce drobnoziarniste o spoiwie pyłowatym. Udział materiału piaszczystego jest w profilu zmienny - stąd ławice i zespoły ławic piaskowców rozdzielone są warstwami pyłowców i pyłowców piaszczystych. Rozkruszone, świeże skały są oliwkowe. Na powierzchniach wietrzeja na kolor rdzawy. Nierównomierne wietrzenie powoduje powstawanie plamistego obrazu powierzchni piaskowców. W spągu profilu występuje 3-metrowej grubosci kompleks cienkoławicowych, szarooliwkowych, wietrzejących plamiście piaskowców drobnoziarnistych o nierównych, gruzłowych powierzchniach oddzielności ławicowej i miejscami dobrze widocznej gruzłowej strukturze wewnętrznej. Wąskie, wydłużone "kluchy" czysciejszego piaskowca tkwią w tle piaskowcowo-pylastym. powyżej leżą oliwkowe, faliscie laminowane piaskowce drobnoziarniste (2,5 m), na nich ławica (0,2 m) oliwkowych, laminowanych poziomo pyłwców piaszczystych, a a wyżej warstwa (0,2 m) rdzawych piaskowców o gruzłowych powierzchniach oddzielności ławicowej. Profil wieńczy kompleks (1, 0 m) rdzawych piaskowców gruzłowych. Gruzły pioaskowców o nieco grubszym ziarnieopływa materiał drobniej ziarnisty - z większym udziałem pyłów. Gruzły osiągają długość kilkunastu- kilkudziesięciu centymetrów. W całym profilu są liczne bioturbacje -widoczne zaburzenia osadu wywołane działalnością życiową klambryjskich organizmów. Samych skamieniałości w opisywanym łomie nie znaleziono. Ten piaskowcowy typ skały kambryjskiej jest jednak dobrze rozpoznany w południowej części Gór Świętokrzyskich. W wielu miejscach znaleziono w tych skałach zarówno trylobity jak i pozostałości morskich organizmów roślinnych - akrytarchy. Analiza tych skamieniałości doprowadziła do ustalenia, że opisywane piaskowce zwane piaskowcami z Ociesęk utworzyły się w dolnym kambrze (około 520 mln. lat temu. Ławice piaskowców przecinają duże, płaskie powierzchnie spękań nazywanych spękaniami ciosowymi, lub krótko - ciosem. Jak w większości odsłonięć utworów kambryjskich, także i tu ławice są nachylone, bo skały są tektonicznie zaburzone. Bieg i upad wynosi 37/39S.

Kliknij na zdjęciu aby obejrzeć je w powiększeniu.

Zdjęcia	Tytuł	Autor	Data wyk.
	Lokalizacja geostanowiska "Zbelutka - łom" na mapie 1:25000	Romanek Andrzej	12.01.2013
	Rozległy fragment odsłonięcia	Romanek Andrzej	12.01.2013
	Dobrze czytelne powierzchnie spekań ciosowych (na najwyrażniejszej leży młotek)	Romanek Andrzej	12.01.2013
	Cienko- i średnioławicowe piaskowce dolnego kambru.	Szczepanik Zbigniew	12.01.2013
	Nierówny, gruzłowy charakter powierzchni ławic piaskowców	Romanek Andrzej	12.01.2013

1. Opracowanie:

Andrzej Romanek Zbigniew Szczepanik

2. Aktualizacje:

Autor aktualizacji Zakres zmian Starzycka Anita 08.07.2016 13:27:53 Aktualizacja karty w ramach projektu Aktualizacja współrzędnych, weryfikacja poprawności lokalizacji. typ: Process Starzycka Anita 07.08.2016 21:34:58 Aktualizacja karty w ramach projektu Aktualizacja współrzędnych, weryfikacja poprawności lokalizacji. typ: Process Romanek Andrzej 08.08.2016 12:49:47 Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty typ: Process Romanek Andrzej 08.08.2016 12:49:58 Publikacja i udostępnienie karty typ: Process Zbigniew Szczepanik 06.03.2017 19:45:07 Zmieniono tytuł, sprecyzowano wiek skał przeredagowano tekst charakterystyki geologicznej typ: User Zbigniew Szczepanik 06.03.2017 19:45:29 Zaktualizowano w ramach projektu Aktualizacja i utrzymanie Centralnego Rejestru Geostanowisk Polski typ: User Romanek Andrzej 07.03.2017 09:00:25 Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty typ: Process Kowalska Maja 08.03.2017 11:24:11 Publikacja i udostępnienie karty typ: Process

Autor Tytuł Publikacja Rok wydania Uwagi ISBN Kowalczewski Z. Litostratygrafia, paleogeografia, facje i tektonika kambru świętokrzysk0-nidziańskiego (zagadnienia podstawowe i stan ich znajomości). Prace Instytutu Geografii WSP w Kielcach nr 4. 2000 Orłowski S. Jednostki stratygraficzne kambru i górnego prekambru Gór Świętokrzyskich Acta Geologica Polonica 25(3), 431-448. 1975 Walczowski A. Szczegółowa mapa geologiczna Polski 1:50000 853 - Łagów Wydawnictwa Geologiczne 1966 Walczowski A. Objaśnienia do Szczegółowej mapy geologicznej Polski 1:50000. Arkusz Łagów (853) Wydawnictwa Geologiczne 1968