| 1. Nazwa obiektu: |
Kamieniołom, Śmiglowa Skała |
| 2. Typ obiektu: |
odsłonięcie geologiczne sztuczne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
49° 50' 54,000"
Δ:
21° 11' 29,000"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- małopolskie - tarnowski - Szerzyny (gm. wiejska)
|
| 4.1 Miejscowość: |
Swoszowa |
| 5. Kraina geograficzna: |
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
Kamieniołom znajduje się blisko miejscowości Swoszowa, w rejonie północnej granicy gminy Szerzyny, w lesie po zachodniej stronie drogi biegnącej z Szerzyn na północ do Jonin, na wysokości pomnika AK.
Do kamieniołomu najlepiej dojść od pomnika AK. Idąc asfaltową drogą na południowy-wschód w kierunku Szerzyn po ok. 220 m skręcamy w prawo w leśną, gruntową drogę. Staramy się wybierać drogę najlepszą (to dawna droga do kamieniołomu, od niej odchodzą boczne ścieżki leśne) najpierw idąc w kierunku południowo-zachodnim, a po ok. 170 m skręcając w kierunku północno-zachodnim. Po ok. 100 m po prawej stronie drogi w dość gęstych (zwłaszcza latem) zaroślach, dostrzeżemy ścianę skalną o wysokości 10 m. Jest to miejsce dawnej eksploatacji piaskowców. |
| 7. Forma własności terenu: |
skarb państwa |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
1001 Tuchów |
| 1. Długość: | do: 40 m |
| 2. Szerokość: | brak |
| 3. Wysokość: | od: 7 m do: 10 m |
| 4. Powierzchnia: | brak |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 420 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | brak |
| 1. Forma własności obiektu: | skarb państwa |
| 2. Status: | na obszarze chronionym |
| 3. Status - uwagi: | Park Krajobrazowy Pasma Brzanki |
| 4. Stan zachowania obiektu: | |
| 5. Położenie | na uboczu |
| 6. Dostępność: | łatwo dostępny |
| 7. Ekspozycja: | dobrze wyeksponowany |
| 8. Ranga obiektu: | lokalna |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | brak |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | W rejonie Pasma Brzanki jest niewiele tak ładnie odsłoniętych wychodni skał. Na długości 40 m i wysokości 10 m można z bliska obserwować skały oraz wiele ciekawych zjawisk geologicznych, jakie kształtowały flisz karpacki. Dawna eksploatacja pozwala obecnie na wniknięcie w głąb górotworu i obserwacje śladów zjawisk, jakie towarzyszyły sedymentacji osadów w basenach morskich w dawnych epokach geologicznych. |
| 14. Pozostałe uwagi: | brak |
| 1. Regiony strukturalne Polski: | |
| 2. Wiek geologiczny: | |
| 3.1 Litologia: |
- Piaskowce i łupki (flisz)
|
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: | |
| 4. Opis geostanowiska: | Kamieniołom oraz otaczający go obszar znajduje się w obrębie płaszczowiny śląskiej Karpat Zewnętrznych.
Karpaty zewnętrzne zbudowane są z utworów fliszowych. Flisz składa się z różnej grubości warstw piaskowców, łupków, zlepieńców, wapieni i margli. Utwory fliszowe powstawały od kredy do oligocenu (od 145 do 23 mln lat temu), w środowisku morskim dzięki nagromadzeniu na obrzeżach basenu różnego typu osadów – piasków, żwirów, mułów i iłów, a następnie osuwaniu się ich ze skłonu w głąb basenu. Nagromadzony materiał skalny uległ zdiagenezowaniu (ze skał luźnych powstały skały zwięzłe). W miocenie (od 23 do 5 mln lat temu) skały uległy odkłuciu od podłoża, przemieszczeniu, ponasuwaniu na siebie, sfałdowaniu i wypiętrzaniu, tworząc tzw. płaszczowiny.
Kamieniołom został utworzony w piaskowcach średnio- i gruboławicowych oraz łupkach – warstw godulskich powstałych w kredzie górnej. Warstwy leżą prawie poziomo z lekkim nachyleniem ku południowi, a miąższość niektórych ławic dochodzi do ponad 2 m. Są to na ogół piaskowce średnio- i gruboziarniste barwy żółto-brunatnej. Na świeżych przełamach są widoczne rdzawo-żółte naloty. Jest to efekt wytrącania i utleniania ze skał związków żelaza, które jednocześnie stanowią w znacznym udziale lepiszcze skał. We wschodniej części kamieniołomu w obrębie ławic widoczne są liczne struktury poduszkowe, utworzone w wyniku spływów podmorskich. Na spągowych powierzchniach ławic zachowały się hieroglify. Są to odlewy drobnych form erozyjnych lub ślady pozostawione przez żywe organizmy. Występują hieroglify mechaniczne (są to odlewy struktur wyżłobionych na dnie morskim przez płynące prądy zawiesinowe) oraz hieroglify organiczne (skamieniałości śladowe), zwane ichnoskamieniałościami (są to odlewy pozostawione przez żywe organizmy w postaci śladów pełzania oraz przerabiania osadów na dnie, bądź śladów wewnątrz osadu po jego penetracji w trakcie żerowania, a także drążenia mieszkalnych kanałów czy jamek). W kamieniołomie można obserwować hieroglify deformacyjne (poduszkowe struktury pogrązowe), a także prądowe i narzędziowe. |
| 1. Opracowanie: |
- Magdalena Kucharska
- Mirosław Krawczyk
|
| 2. Aktualizacje: |
brak aktualizacji
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| Marciniec P., Zimnal Z. |
Szczegółowa mapa geologiczna Polski 1:50 000, arkusz Tuchów (1001) |
Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa. |
2009 |
|
|
| Marciniec P., Zimnal Z. |
Objaśnienia do Szczegółowej mapy geologicznej Polski 1:50 000, arkusz Tuchów (1001). |
Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa |
2009 |
|
|
| Leszek Starkel |
Karpaty Zewnętrzne. W: Geomorfologia Polski 1 |
PWN Warszawa |
1977 |
|
|
|