1. Nazwa obiektu:	Kopalnie krzemienia pasiastego Krzemionki Opatowskie
2. Typ obiektu:	pozostałości górnictwa
3. Współrzędne GPS:	Φ: 50° 58' 20,928" Δ: 21° 29' 26,952"
4. Przynależność administracyjna:	świętokrzyskie - ostrowiecki - Bodzechów (gm. wiejska)
4.1 Miejscowość:	Sudół
5. Kraina geograficzna:	Przedgórze Iłżeckie
6. Opis lokalizacji obiektu:	Jadąc drogą nr 754 z Ostrowca Świętokrzyskiego w kierunku Bałtowa, za miejscowością Sudół, należy skręcić w prawo na Krzemionki. Przy skrzyżowaniu stoi znak kierujący na Rezerwat i Muzeum Archeologiczne Krzemionki.
7. Forma własności terenu:	skarb państwa
8. Nr i nazwa arkusza mapy:	818 Ostrowiec Świętokrzyski

1. Długość:	do: 4500 m
2. Szerokość:	do: 200 m
3. Wysokość:	brak
4. Powierzchnia:	785000 m2 (78.500 ha)
5. Objętość:	brak
6. Wysokość n.p.m.:	208 m
7. Inne mierzalne cechy:	Liczba kopalń: ok. 4000. Głębokość kopalni: do 9m. Wysokość podziemnych wyrobisk: 0,55 - 1,2 m.

1. Forma własności obiektu:	skarb państwa
2. Status:	chroniony
3. Status - uwagi:	brak
4. Stan zachowania obiektu:	zadowalający
5. Położenie	na szlaku turystycznym
6. Dostępność:	łatwo dostępny
7. Ekspozycja:	dobrze wyeksponowany
8. Ranga obiektu:	międzynarodowa
9. Uwagi o położeniu i dostępności:	Wstęp na teren rezerwatu jest płatny. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem, z wyjątkiem budynku Muzeum.
10. Ocena atrakcyjności turystycznej:
11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej:
12. Ocena atrakcyjności naukowej:
13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu:	Krzemionki Opatowskie stanowią najcenniejszy, największy i najlepiej zachowany w Polsce i na całym świecie kompleks prehistorycznych kopalń, działających w neolicie i na początku epoki brązu (3900-1600 p.n.e.). Wydobywany był tu równie unikatowy kamień - krzemień pasiasty. Służył on ówczesnym ludom głównie do wyrobu narzędzi, które znane były w promieniu aż 600 km od miejsca wydobycia. Współcześnie wykorzystywany jest do wyrobu pięknej biżuterii. Na terenie Krzemionek znajduje się budynek muzealny z ciekawą ekspozycją dotyczącą krzemieni. Jednak główną atrakcją jest trasa turystyczna prowadząca przez wyrobiska kopalń, hałdy, zagłębienia poszybowe. Długość trasy wynosi ok. 2km, z czego ok. 500m stanowi trasa podziemna.
14. Pozostałe uwagi:	Ponieważ trasa prowadzi pod ziemią, gdzie panują chłodne warunki (latem 8-13 stopni C), zaleca się zabranie ciepłego okrycia.

1. Regiony strukturalne Polski:	obrzeżenie mezozoiczne Gór Świętokrzyskich
2. Wiek geologiczny:	jura górna oksford górny
3.1 Litologia:	Czerty, rogowce, krzemienie Wapienie
3.2 Forma rzeźby terenu:	inne
3.3 Geneza:	morska
4. Opis geostanowiska:	Krzemienie pasiaste tkwią w białych skałach osadowych - wapieniach, które formowały się w środowisku morskim w okresie późnej jury (późny oksford), ok. 160 mln lat temu. Obszar Krzemionek stanowił w tamtych czasach płytka część morza, zwaną platformą węglanową, w postaci barier oolitowych i laguny na ich zapleczu. Były to skrajnie płytkowodne środowiska, miejscami wręcz lądowe, o czym świadczyć mogą znajdowane struktury korzeniowe, czy liczne szczątki roślin. W wapieniach tych znajduje się kilka poziomów buł krzemiennych. Ich powstanie wiąże się z regionalnym spłycaniem zbiornika morskiego, a co z tym idzie procesami wysychania, podwyższeniem pH wody przybrzeżnej i innych, co z kolei zwiększyło dostawę i rozpuszczalność krzemionki. Sam krzem w wodzie morskiej występuje w postaci kwasu ortokrzemowego i jest go niewiele, za to bardzo łatwo ulega przesyceniu, zwłaszcza w warunkach spadku pH. Wówczas zamienia się w zol (stan koloidalny), a następnie w żel krzemionkowy, który strąca się przy dnie lub w zagłębieniach. W taki sposób wypełnione zostały krzemionką nory, wykopane w osadach dna morskiego głównie przez skorupiaki. Z czasem żel przekształcił się w kwarc lub chalcedon, tworząc wydłużone, rozgałęziające się buły krzemienne, które obserwować można w stropie wyrobiska górniczego podczas zwiedzania podziemnej trasy.

Kliknij na zdjęciu aby obejrzeć je w powiększeniu.

Zdjęcia	Tytuł	Autor	Data wyk.
	Siedziba Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu Krzemionki	Hodbod Marta	25.07.2014
	Rekonstrukcja pracy górników w jednym z oryginalnych szybów wydobywczych	Hodbod Marta	25.07.2014
	Krzemień w ścianie wyrobiska górniczego	Hodbod Marta	25.07.2014
	Fragment trasy podziemnej	Hodbod Marta	25.07.2014
	Jedna z chałup osady neolitycznej	Hodbod Marta	25.07.2014
	Fragment oryginalnego szybu górniczego	Hodbod Marta	25.07.2014

1. Opracowanie:	Marta Hodbod
2. Aktualizacje:	brak aktualizacji

Autor Tytuł Publikacja Rok wydania Uwagi ISBN Dziadosz, E., Tarkowski, R. Krzemień pasiasty z okolic Ostrowca Świętokrzyskiego nową wizytówką Polski. Przegląd Geologiczny, 57 (3) 2009 Gutowski, J. Oxfordian and Kimmeridgian of the northeastern margin of the Holy Cross Mountains, Central Poland Geological Quarterly, 42 (1) 1998 Migaszewski, Z., Gałuszka, A., Durakiewicz, T., Starnawska, E. Middle Oxfordian-Lower Kimmeridgian chert nodules in the Holy Cross Mountains, south-central Poland Sedimentary Geology, 187 (1-2) 2006 Pieńkowski, G., Gutowski, J. Geneza krzemieni górnego oksfordu w Krzemionkach Opatowskich Tomy Jurajskie 2 2004 Złonkiewicz Z. Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1:50000, arkusz Ożarów (819) Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa 1994 Złonkiewicz Z. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski w skali 1:50000, arkusz Ożarów (819) Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa 1992