1. Nazwa obiektu:	Skałka "Sfinks" w Szewnej
2. Typ obiektu:	elementy rzeźby - formy denudacyjne
3. Współrzędne GPS:	Φ: 50° 54' 20,200" Δ: 21° 22' 09,200"
4. Przynależność administracyjna:	świętokrzyskie - ostrowiecki - Bodzechów (gm. wiejska)
4.1 Miejscowość:	Szewna Dolna
5. Kraina geograficzna:	Góry Świętokrzyskie
6. Opis lokalizacji obiektu:	Skałka położona jest około 4 km na SSW od centrum Ostrowca Świętokrzyskiego. W miejscowość Stara Szewna należy skrecić w lewo w ulicę Zarzecze na Miłków i po ok. 230 m skręcić w prawo w ulicę Woźniakówka i przejechać jeszcze 390 m. Zatrzymać się przy grupie zabudowań po lewej stronie drogi, wejść do lasu i iść prosto na zachód ok. 140 m (rys. 1)
7. Forma własności terenu:	prywatna
8. Nr i nazwa arkusza mapy:	818 Ostrowiec Świętokrzyski

1. Długość:	od: 1 m do: 8 m
2. Szerokość:	do: 5 m
3. Wysokość:	od: 3 m do: 7 m
4. Powierzchnia:	14 m2
5. Objętość:	brak
6. Wysokość n.p.m.:	205 m
7. Inne mierzalne cechy:	brak

1. Forma własności obiektu:	prywatna
2. Status:	chroniony
3. Status - uwagi:	pomnik przyrody
4. Stan zachowania obiektu:	wymaga prac konserwacyjnych
5. Położenie	na uboczu
6. Dostępność:	łatwo dostępny
7. Ekspozycja:	wymagający przygotowania do ekspozycji
8. Ranga obiektu:	lokalna
9. Uwagi o położeniu i dostępności:	Skałka obecnie jest silnie zarośnięta. Wymaga prac konserwatorskich w postaci wycięcia zarośli i młodych drzew zasłaniających ją.
10. Ocena atrakcyjności turystycznej:
11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej:
12. Ocena atrakcyjności naukowej:
13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu:	Skałka o ciekawym kształcie ma dużą wartość krajobrazową. Widoczne w niej struktury sedymentacyjne są interesujące pod względm naukowym, gdyż pozwalają na określenie środowiska depozycji piaskowców, z których skałka jest zbudowana.
14. Pozostałe uwagi:	brak

1. Regiony strukturalne Polski:	obrzeżenie mezozoiczne Gór Świętokrzyskich
2. Wiek geologiczny:	synemur plejstocen
3.1 Litologia:	Piaskowce
3.2 Forma rzeźby terenu:	formy skalne
3.3 Geneza:	stokowa
4. Opis geostanowiska:	Baszta-ambona skalna o wysokości 3 m od strony dostokowej (fot. 1) i 7,5 m od strony odstokowej (rys. 2, fot. 2) i ciekawym kształcie, któremu zawdzięcza swą nazwę (fot. 3) położona jest na prawym, stromym zboczu doliny rzeki Szewnianki zwanej też Kamionką. Skałkę budują jasnoszare, średnioziarniste piaskowce formacji ostrowieckiej (dolna jura, synemur). Warstwy piaskowca zalegają prawie poziomo, lekko pochylając się w kierunku północno-wschodnim (fot. 3), i wykazują bardzo nieregularną, grubo- i średnioławicową, płytową oddzielność poziomą. W piaskowcach przeważa laminacja pozioma, miejscami można zaobserwować zestawy warstwowań skośnych o przeciwnym nachyleniu lamin (fot. 4). Skałkę pokrywa mikrorzeźba, najbogatsza po zachodniej stronie skałki. Tworzą ją rowki i bruzdy, rozwinięte wzdłuż lamin oraz granic zestawów lamin, na które nakładają się bardzo liczne struktury komórkowe oraz typu klepsydrowego o bardzo różnych kształtach i wielkości (fot. 5). Piaskowce osadziły się w płytkim, przybrzeżnym morzu wczesnej jury (ok. 199 mln lat temu), natomiast forma skałkowa jest znacznie młodsza. Powstała w późnym plejstocenie (ok. 12 tys. lat temu), w wyniku działalności erozyjnej rzeczki Szewnianki. Mikrorzeźba utworzyła się w holcenie (5-8 tys. lat temu) na skutek wietrzenia powierzchniowego i erozji eolicznej.

Kliknij na zdjęciu aby obejrzeć je w powiększeniu.

Zdjęcia	Tytuł	Autor	Data wyk.
	Rys. 1. Mapka z lokalizacją skałki	Urban Jan	05.09.2010
	Fot. 1. Widok skałki od strony dostokowej (wschodniej)	Urban Jan	05.09.2010
	Rys. 2. Rysunek skałki z zaznaczonymi granicami zestawów warstwowań w obrębie piaskowca	Urban Jan	05.09.2010
	Fot. 2. Widok skałki od strony południowej	Mader Anna	14.10.2019
	Fot. 3. Warstwy piaskowca zapadające pod niewielkim kątem na NE	Urban Jan	05.09.2010
	Fot. 4. Zestawy warstwowań skośnych w obrębie ławic piaskowca	Mader Anna	14.10.2019
	Fot. 5. Mikrorzeźba na powierzchni ławic piaskowca	Mader Anna	14.10.2019

1. Opracowanie:	Jan Urban Anna Mader
2. Aktualizacje:	Autor aktualizacji Zakres zmian Mader Anna 01.10.2019 08:47:35 Utworzenie karty w ramach projektu Upowszechnianie wiedzy o geologii, górnictwie i ochronie georóżnorodności." typ: Process Mader Anna 18.12.2019 07:18:32 Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty typ: Process Mader Anna 18.12.2019 07:18:45 Publikacja i udostępnienie karty typ: Process

Autor Tytuł Publikacja Rok wydania Uwagi ISBN Massalski E. Skałka pod Szewną Ziemia 2-3: 85-86 1936 Massalski E. Góry Świętokrzyskie Seria: Przyroda Polska, Wiedza Powsz. Warszawa, ss. 162 1967 Urban J. Chronione i godne ochrony obiekty przyrody nieożywionej w regionie świętokrzyskim i nidziańskim Chrońmy Przyr. Ojcz. 42, 2: 66-73 1989 Urban J. Ochrona obiektów przyrody nieożywionej w Krainie Gór Świętokrzyskich Rocznik Święt. Kiel. Tow. Nauk., 17: 47-79 1990 Alexandrowicz z., Kućmierz A., Urban J., Otęska-Budzyn J. Waloryzacja przyrody nieożywionej obszarów i obiektów chronionych w Polsce. Wyd. Państw. Inst. Geol. Warszawa, ss. 140 1992 Wróblewski T. Ochrona georóżnorodności w regionie świętokrzyskim. Wyd. Państw. Inst. Geol. Warszawa, ss. 88 2000 Garus R. Pomniki przyrody województwa świętokrzyskiego, cz. VI. Skałki, wychodnie skalne Agencja JP, Kielce 2008 Pieńkowski G. Środowiska sedymentacyjne dolnego liasu północnego obrzeżenia Gór Świętokrzyskich Przegl. Geol. 31: 223-231 1983 Pieńkowski G. The epicontinental Lower Jurassic of Poland Special Papers Pol. Geol. Inst. 12, ss. 154 2004