1. Nazwa obiektu:	Odsłonięcie skał dolnego dewonu w Ujeździe
2. Typ obiektu:	odsłonięcie geologiczne sztuczne
3. Współrzędne GPS:	Φ: 50° 42' 33,880" Δ: 21° 19' 25,630"
4. Przynależność administracyjna:	świętokrzyskie - opatowski - Iwaniska (gm. wiejska)
4.1 Miejscowość:	Ujazd
5. Kraina geograficzna:	Wyżyna Sandomierska
6. Opis lokalizacji obiektu:	Odsłonięcie zlokalizowane jest obok Hotelu "Cyrkon" w Ujeździe przy drodze nr 758 z Iwanisk do Klimontowa.
7. Forma własności terenu:	prywatna
8. Nr i nazwa arkusza mapy:	854 Opatów

1. Długość:	od: 20 m
2. Szerokość:	brak
3. Wysokość:	od: 2 m do: 4 m
4. Powierzchnia:	300 m2
5. Objętość:	brak
6. Wysokość n.p.m.:	280 m
7. Inne mierzalne cechy:	brak

1. Forma własności obiektu:	prywatna
2. Status:	poza obszarem chronionym
3. Status - uwagi:	brak
4. Stan zachowania obiektu:	zadowalający
5. Położenie	na uboczu
6. Dostępność:	łatwo dostępny
7. Ekspozycja:	dobrze wyeksponowany
8. Ranga obiektu:	regionalna
9. Uwagi o położeniu i dostępności:	Stanowisko położone jest na terenie Hotelu Cyrkon i jest ogólnodostepne. Prowadzi przez nie ścieżka edukacyjna z trzema tablicami informacyjnymi.
10. Ocena atrakcyjności turystycznej:
11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej:
12. Ocena atrakcyjności naukowej:
13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu:	Ściezka edukacyjna znacząco podnosi atrakcyjność unikalnego w regionie świetokrzyskim stanowiska ze śladami żerowania ryb pancernych.
14. Pozostałe uwagi:	brak

1. Regiony strukturalne Polski:	Góry Świętokrzyskie (antyklinorium świętokrzyskie)
2. Wiek geologiczny:	ems dewon dolny
3.1 Litologia:	Piaskowce Tufity
3.2 Forma rzeźby terenu:	inne
3.3 Geneza:	morska piroklastyczna
4. Opis geostanowiska:	Stanowisko położone jest we wschodniej części antyklinorium kielecko-łagowskiego. W niewielkim łomie odsłaniają się grubo- i średnioławicowe, na ogół masywne piaskowce kwarcytowe dolnego dewonu – formacji z Winnej (fot. 1) o łącznej miąższości 4 m. Warstwy zapadają pod katem 20° na północ. W środkowej i górnej części kompleksu piaskowców występują trzy wkładki białawych tufitów grubości od kilkunastu do 30 cm (fot. 1a). Powierzchnia niektórych ławic piaskowca pokryta jest riplemarkami – zmarszczkami prądowymi (Fot. 2), które wskazują na spokojną sedymentację w płytkowodnym basenie morskim. O tym, że było to morze świadczą nieliczne szczątki ryb mięśniopłetwych i pancernych (plakodermy). We wschodniej części stanowiska zobaczyć można liczne, zaokrąglona zagłębienia, o średnicy kilku cm, na powierzchni piaskowca (fot. 3). Gdy przyjrzymy się im dokładniej, zauważymy, że zagłębienia wykazują pewną orientację i jednostronne, silniejsze wgniecenie (fot. 4). Są to ślady żerowania w osadzie wczesnodewońskich ryb dwudysznych (łacińska nazwa skamieniałości śladowej Osculichnus), świadczące o tym, że ryby polowały nie tylko na bezkręgowce pływające w wodzie, lecz także zagrzebane w mule i piasku na dnie morza. Analiza odcisków wykazała, że ryby miały twarde, płaskie zęby, służące do kruszenia muszli i pancerzy okrywających ciała ich ofiar. Tak dobre zachowanie się śladów liczących ponad 400 mln lat było możliwe dzięki temu, że dno morza zostało szybko pokryte tufitem powstałym z popiołu wulkanicznego. Opisanym powyżej towarzyszą rzadkie skamieniałości śladowe pozostawione przez bezkręgowce, wskazujące na zespół Cruziana.

Kliknij na zdjęciu aby obejrzeć je w powiększeniu.

Zdjęcia	Tytuł	Autor	Data wyk.
	Fot. 1. Odsłonięcie piaskowców i tufitów (a) dolnego dewonu w Ujeździe	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 2. Riplemarki na powierzchni ławic piaskowca	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 3. Ślady żerowania ryb pancernych (pakodermów)	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 4. Ślady żerowania ryb pancernych	Mader Anna	13.10.2019

1. Opracowanie:	Anna Mader
2. Aktualizacje:	Autor aktualizacji Zakres zmian Mader Anna 14.11.2019 08:00:37 Utworzenie karty w ramach projektu Upowszechnianie wiedzy o geologii, górnictwie i ochronie georóżnorodności." typ: Process Mader Anna 18.12.2019 07:23:12 Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty typ: Process Mader Anna 18.12.2019 07:23:28 Publikacja i udostępnienie karty typ: Process

Autor Tytuł Publikacja Rok wydania Uwagi ISBN Szrek P., Salwa S., Niedźwiedzki G., Dec M., Ahlberg P.E., Uchman A. A glimpse of a fish face - An exceptional fish feeding trace fossil from the Lower Devonian of the Holy Cross Mountains, Poland Palaegeogr., Palaeoclim., Palaeoecol., 454: 113-124 2016 Tarnowska M. Dewon dolny w centralnej części Gór Świętokrzyskich. Żakowa H. (red.), Przewodnik 53 Zjazdu PTG, Kielce, 6-8 września 1981, Wyd. Geol., Warszawa, s. 57-67 1981