1. Nazwa obiektu:	Odsłonięcie piaskowców dolnego dewonu w Kopcu
2. Typ obiektu:	odsłonięcie geologiczne sztuczne
3. Współrzędne GPS:	Φ: 50° 42' 28,990" Δ: 21° 20' 41,670"
4. Przynależność administracyjna:	świętokrzyskie - opatowski - Iwaniska (gm. wiejska)
4.1 Miejscowość:	Kopiec
5. Kraina geograficzna:	Góry Świętokrzyskie
6. Opis lokalizacji obiektu:	Kamieniołom znajduje się w miejscowości Kopiec, na wschód od Ujazdu, w linii prostej 2,5 km od ruin zamku Krzyżtopór. Dojazd samochodem drogą wojewódzką nr 758. Po przejechaniu 1300 m od skrzyżowania w centrum Ujazdu w kierunku Klimontowa, przy drogowskazie na Kopiec skręcamy w lewo w drogę lokalną, która jedziemy prosto ok. 1 300 m i na ostrym zakręcie skręcamy w prawo w drogę gruntową prowadząca pod górę. Po przejechaniu ok. 30 m zostawiamy pojazd i idziemy do kamieniołomu (rys. 1).
7. Forma własności terenu:	prywatna
8. Nr i nazwa arkusza mapy:	854 Opatów

1. Długość:	od: 50 m
2. Szerokość:	brak
3. Wysokość:	od: 4 m do: 8 m
4. Powierzchnia:	brak
5. Objętość:	brak
6. Wysokość n.p.m.:	247 m
7. Inne mierzalne cechy:	brak

1. Forma własności obiektu:	prywatna
2. Status:	poza obszarem chronionym
3. Status - uwagi:	Ze względu na okresową eksploatację kamieniołom nie może być objety ochroną.
4. Stan zachowania obiektu:	zadowalający
5. Położenie	na uboczu
6. Dostępność:	łatwo dostępny
7. Ekspozycja:	dobrze wyeksponowany
8. Ranga obiektu:	lokalna
9. Uwagi o położeniu i dostępności:	Wstęp na teren kamieniołomu możliwy jest po uzyskaniu zgody właściciela - Przedsiębiorstwa Robót Drogowych DROKAM, tel. 15 8218317. Ze względu na silne spękanie skał, zabronione jest podchodzenie bezpośrednio pod ścianę wyrobiska a osoby zwiedzające muszą mieć kaski górnicze.
10. Ocena atrakcyjności turystycznej:
11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej:
12. Ocena atrakcyjności naukowej:
13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu:	Ze zbocza wzgórza, na którym połozony jest kamieniołom, roztacza się panorama na okolicę Kopca.
14. Pozostałe uwagi:	brak

1. Regiony strukturalne Polski:	masyw paleozoiczny Gór Świętokrzyskich (masyw świętokrzyski)
2. Wiek geologiczny:	ems dewon dolny
3.1 Litologia:	Piaskowce Tufity
3.2 Forma rzeźby terenu:	wzgórze
3.3 Geneza:	morska piroklastyczna
4. Opis geostanowiska:	Kamieniołom zlokalizowany jest we wschodniej części synklinorium kielecko-łagowskiego a dokładniej w obrębie południowego skrzydła synkliny Ujazdu. W południowej ścianie kamieniołomu odsłaniają się jasnoszare, prawie białe, masywne, gruboławicowe piaskowce kwarcytowe dolnego dewonu (formacja z Winnej). W dolnej części ściany grubość warstw wynosi prawie 2 m i maleje ku górze (fot. 1). Warstwy zapadają pod kątem 7° na SE. We wschodniej części ściany piaskowce są silnie spękane, co powoduje rozpad warstwy na prostopadłościenne bloki (fot. 2). Między warstwami piaskowca występują cienkie wkładki białych iłów kaolinowych, przypuszczalnie tufitów. W zachodniej części ściany występują przewarstwienia łupków mułowcowych. Obecność delikatnych zmarszczek prądowych (riplemarków) na niektórych powierzchniach ławic (fot. 3) wskazuje na spokojną sedymentację w płytkim, przybrzeżnym zbiorniku morskim. Spotkać można też spotkać laminację równoległą (fot. 4). Okresowo energia wody wzrastała, o czym świadczą odciski po klastach mułowców erodowanych z dna zbiornika (fot. 5) oraz warstwowanie skośne. Interesujące są niewielkich rozmiarów ostrokrawędziste pustki w piaskowcu (fot. 6), które mogły pozostać po kościach kręgowców. Spotkać można też ślady żerowania wczesnodewońskich ryb dwudysznych (łacińska nazwa skamieniałości śladowej Osculichnus) i skamieniałości śladowe bezkręgowców w postaci cienkich kanałów wypełnionych osadem (fot. 7). Miejscami obserwujemy silną mineralizację żelazistą w postaci czerwono-brunatnych naskorupień na powierzchniach warstw (fot. 8A), rdzawych plamek (fot. 8B) czy pierścieni Lieseganga (fot. 9). Świadczy ona o obecności pirytu w osadzie, który w wyniku późniejszych procesów wietrzenia uległ utlenieniu a kolorowe -żółte, czerwone, brunatne tlenki żelaza zabarwiły piaskowiec.

Kliknij na zdjęciu aby obejrzeć je w powiększeniu.

Zdjęcia	Tytuł	Autor	Data wyk.
	Rys. 1. Mapa z lokalizacją kamieniołomu w Kopcu	Mader Anna	22.11.2019
	Fot. 1. Ogólny widok na południową ścianę kamieniołomu Kopiec	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 2. Wschodnia, silnie spękana część południowej ściany kamieniołomu	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 3. Struktury riplemarkowe (zmarszczki prądowe) na powierzchni ławic piskowca	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 4. Warstwowanie poziome w piaskowcu	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 5. Ślady po klastach mułowcowych odciśnięte w piaskowcu	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 6. Pustki po elementach szkieletowych kręgowców (ryb)	Mader Anna	22.11.2019
	Fot. 7. Skamieniałości śladowe na powierzchni warstwy piaskowca	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 8. Mineralizacja żelazista w piaskowcach w formie polewy (A) i śladów (plamek) po zwietrzałych kryształach pirytu (B)	Mader Anna	13.10.2019
	Fot. 9. Pierścienie Lieseganga w piaskowcu	Mader Anna	13.10.2019

1. Opracowanie:	Anna Mader Piotr Szrek
2. Aktualizacje:	Autor aktualizacji Zakres zmian Mader Anna 14.11.2019 08:58:30 Utworzenie karty w ramach projektu Upowszechnianie wiedzy o geologii, górnictwie i ochronie georóżnorodności." typ: Process Mader Anna 18.12.2019 07:25:19 Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty typ: Process Mader Anna 18.12.2019 07:25:33 Publikacja i udostępnienie karty typ: Process

Autor Tytuł Publikacja Rok wydania Uwagi ISBN Szrek P., Salwa S., Niedźwiedzki G., Dec M., Ahlberg P.E., Uchman A. A glimpse of a fish face - An exceptional fish feeding trace fossils from the Lower Devonian of the Holy Cross Mountains, Poland. Palaeogeogr., Palaeoclim., Palaeoecol., 454: 113-124. 2016 Dowgiałło D. Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski 1:50 000, Arkusz Opatów. 1974 Tarnowska M. Dewon dolny w centralnej części Gór Świętokrzyskich. Żakowa H. (red), Przewodnik 53 Zjazdu PTG, Kielce, 6-8 września 1981, Wyd. Geol., Warszawa. 1981