| 1. Nazwa obiektu: |
Jaskinia w Jaworzynie w Gorcach |
| 2. Typ obiektu: |
elementy rzeźby - formy denudacyjne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
49° 33' 00,420"
Δ:
20° 05' 25,100"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- małopolskie - limanowski - Kamienica (gm. wiejska)
|
| 4.1 Miejscowość: |
Konina |
| 5. Kraina geograficzna: |
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
Na północnym stoku Jaworzyny Kamienickiej, okolo 500 m na NE od Bulandowej Kapliczki na polanie Jaworzyna. |
| 7. Forma własności terenu: |
skarb państwa |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
1033 Mszana Górna |
| 1. Długość: | od: 25 m do: 25 m |
| 2. Szerokość: | od: 1 m do: 2 m |
| 3. Wysokość: | do: 4 m |
| 4. Powierzchnia: | 40 m2 |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 1217 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | Długość korytarzy jaskini: 25 m, głębokość: - 4 m. |
| 1. Forma własności obiektu: | skarb państwa |
| 2. Status: | na obszarze chronionym |
| 3. Status - uwagi: | Gorczański Park Narodowy |
| 4. Stan zachowania obiektu: | |
| 5. Położenie | w pobliżu szlaku turystycznego |
| 6. Dostępność: | łatwo dostępny |
| 7. Ekspozycja: | dobrze wyeksponowany |
| 8. Ranga obiektu: | krajowa |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | Do otworu jaskini prowadzi znakowana ścieżka odchodząca od szlaku turystycznego przy Bulandowej Kapliczce na polanie Jaworzyna. Przy otworze znajduje się tablica z krótką informacją o jaskini. |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | Jaskinia jest łatwo dostępna i nietrudna do zwiedzania. Jej wschodnia część może zostać udostępniona turystycznie po wykonaniu niewielkich zabezpieczeń i drabinki wejściowej. |
| 14. Pozostałe uwagi: | brak |
| 1. Regiony strukturalne Polski: | |
| 2. Wiek geologiczny: | |
| 3.1 Litologia: |
- Piaskowce i łupki (flisz)
|
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: | |
| 4. Opis geostanowiska: | Jaskinia występuje w obrębie gruboławicowych piaskowców formacji magurskiej (ogniwa piaskowca z Piwnicznej) jednostki magurskiej (eocen-oligocen). Stanowi ona jeden stosunkowo prosty korytarz o wysokości do 5 m, który udostępniony jest otworem w jego stropie. W zachodniej jego części, obok studni wejściowej znajduje się most skalny, zaś nieco dalej w dnie otwiera się szczelina o szerokości 0,4 m schodząca w głąb masywu. Wschodnia część korytarza jest wysoka, ma prawie proste ściany i równy strop wycięty wzdłuż dolnej powierzchni ławicy piaskowca.
Dzięki prostej budowie jaskinia jest dobrym (edukacyjnie) przykładem szczeliny dylatacyjnej powstałej w rezultacie grawitacyjnego rozpadu stoku. Jej ściany są wycięte wzdłuż zespołu spękań poprzecznych biegnącego równolegle do rozciągłości stoku. Oprócz ruchu odstokowej części masywu w kierunku zgodnym ze spadkiem stoku, który doprowadził do powstania jaskini, zaznacza się translacja tej części masywu w kierunku północno-wschodnim o wielkości około 0,4 m oraz jego nożycowa rotacja wokół osi poziomej prostopadłej do rozciągłości stoku. Świadectwem tych ruchów są przesunięcia załomów skalnych oraz struktur sedymentacyjnych obserwowane na obu (dostokowej i odstokowej) ścianach wschodniego odcinka korytarza jaskini.
Jaskinia pod nazwą Zbójecka Dziura lub Zbójecka Jama znana była mieszkańcom gorczańskich wsi od dawna i związane były z nią legendy o zbójnikach, skarbach i podziemnych przejściach. Wzmiankowana jest w przewodnikach K. Sosnowskiego z początku XX w. oraz w kilku innych publikacjach z okresu międzywojennego i wówczas też prawdopodobnie doprowadzono do niej szlak turystyczny. Plan jaskini i jej opis, wykonany w 1951 r. opublikowany został w inwentarzu K. Kowalskiego w 1954 r. |
| 1. Opracowanie: |
|
| 2. Aktualizacje: |
| Autor aktualizacji |
Zakres zmian |
Starzycka Anita
10.07.2016 21:09:01
|
Aktualizacja karty w ramach projektu Aktualizacja współrzędnych, weryfikacja poprawności lokalizacji.
typ: Process
|
Starzycka Anita
07.08.2016 21:52:58
|
Aktualizacja karty w ramach projektu Aktualizacja współrzędnych, weryfikacja poprawności lokalizacji.
typ: Process
|
Bąk Bogusław
30.08.2016 10:25:05
|
Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty
typ: Process
|
Kowalska Maja
07.09.2016 17:51:20
|
Publikacja i udostępnienie karty
typ: Process
|
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| Klassek G. |
Jaskinia w Jaworzynie w Gorcach |
Pulina M. (red.), Jaskinie Polskich Karpat fliszowych, t. 2. Pol. Tow. Przyj. Nauk o Ziemi, Warszawa: 86-88 |
1997 |
opis inwentarzowy |
83-908207-2-2 |
| Kowalski K. |
Jaskinie Beskidów i Pogórza Karpackiego |
Jaskinie Polski, t. 3, PWN, Warszawa: 23-67. |
1954 |
opis i plan |
|
| Margielewski W., Urban J. |
Charakter inicjacji ruchów masowych w Karpatach fliszowych na podstawie analizy strukturalnych uwarunkowań rozwoju wybranych jaskiń szczelinowych |
Przegląd Geologiczny 48, 3: 268-274. |
2000 |
|
0033-2151 |
| Margielewski W., Urban J. |
Initiation of mass movement in the Polish Flysch Carpathians studied in the selected crevice type caves. |
Rybář J., Stemberk J., Wagner P. (eds). Landslides. AA Balkema Publ., Lisse-Abingdon-Exton-Tokyo: 405-409 |
2002 |
|
90-5809-393X |
| Margielewski W., Urban J. |
Crevice-type caves as initial forms of rock landslide development in the Flysch Carpathians |
Geomorphology 54, 3-4: 325-338. |
2003 |
|
0169-555X |
| Wiśniewski W. W. |
Jaskinie Gorców. Dzieje i stan poznania |
Wierchy, 63: 177-204. |
1998 |
|
83-903464-6-X |
|