| 1. Nazwa obiektu: |
Rezerwat przyrody nieożywionej Bonarka |
| 2. Typ obiektu: |
odsłonięcie geologiczne sztuczne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
50° 01' 46,300"
Δ:
19° 57' 33,300"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- małopolskie - m. Kraków - Kraków-Podgórze
|
| 4.1 Miejscowość: |
Kraków |
| 5. Kraina geograficzna: |
- Wyżyna Krakowsko-Częstochowska
- Wyżyna Śląsko-Krakowska
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
Rezerwat znajduje się w Krakowie na terenie dzielnicy Podgórze. W niedalekim otoczeniu rezerwatu znajduje się kopiec Krakusa, kamieniołom "Liban" i teren obozu koncentracyjnego Plaszow z czasów II wojny światowej. Dojazd do rezerwatu autobusami miejskimi lub tramwajami. |
| 7. Forma własności terenu: |
samorząd |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
973 Kraków |
| 1. Długość: | od: 150 m do: 180 m |
| 2. Szerokość: | od: 110 m do: 140 m |
| 3. Wysokość: | od: 4 m do: 10 m |
| 4. Powierzchnia: | 22900 m2 (2.290 ha) |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 290 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | brak |
| 1. Forma własności obiektu: | samorząd |
| 2. Status: | chroniony |
| 3. Status - uwagi: | Obiekt powinien być okresowo czyszczony z trawy i zarośli. |
| 4. Stan zachowania obiektu: |
- zadowalający
- wymaga prac konserwacyjnych
|
| 5. Położenie | w pobliżu szlaku turystycznego |
| 6. Dostępność: | łatwo dostępny |
| 7. Ekspozycja: | dobrze wyeksponowany |
| 8. Ranga obiektu: | krajowa |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | brak |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | Niezwykle interesujący rezerwat przyrody nieożywionej w obrębie miasta Krakowa, ukazujący: kredowe powierzchnie abrazyjne na wapieniach górnojurajskich dokumentujące transgresję morską, senońskie margle, różne typy uskoków (progowe, zawiasowy) powstałe w trakcie nasuwania się górotworu karpackiego na monoklinę śląsko-krakowską, konkrecje i płaskury krzemionkowe, caliche - typ wapienia słodkowodnego. |
| 14. Pozostałe uwagi: | brak |
| 1. Regiony strukturalne Polski: |
- monoklina śląsko-krakowska i strefa opolska
|
| 2. Wiek geologiczny: |
- jura górna
- trzeciorzęd
- kreda
|
| 3.1 Litologia: |
- Wapienie
- Łupki zieleńcowe
- Wapienie ilaste (margliste)
- Margle
|
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: | |
| 4. Opis geostanowiska: | Rezerwat Przyrody Nieożywionej "Bonarka" został utworzony w 1961 roku w części nieczynnego kamieniołomu. Następstwo wiekowe skał występujących w obrębie rezerwatu przedstawia się następująco. Najstarsze skały, widoczne w dnie kamieniołomu, to grubo uławicone białe i kremowe wapienie z licznymi ciemnymi krzemieniami w formie buł i płaskur. Stwierdzono w nich skamieniałe szczątki organizmów morskich: amonity, gąbki i ramienionogi, wskazujące na górną jurę (ponad 140 min lat temu). Powstały one w ciepłym i płytkim morzu. Strop tych wapieni ścięty jest powierzchnią abrazyjną tworzącą dno kamieniołomu.Na tej powierzchni leżą białe skały wapienno-ilaste, tzw. margle i wapienie margliste z licznymi twardymi bułami krzemionkowo-wapiennymi (tzw. czerty). Zawierają one różne skamieniałości: jeżówce, małże, belemnity, ramienionogi i gąbki, a także szczątki ryb. Znaleziono tutaj rzadki minerał - haczetyn (C98H78), barwy biało-żółtej, którego skupienia wypełniały niewielkie pustki w skale. W marglach odsłaniających się we wschodniej skarpie kamieniołomu widoczna jest cienka wkładka bentonitu (skała ilasta) powstała wskutek podmorskiego wietrzenia nagromadzonych na dnie popiołów wulkanicznych. Margle powstały w środowisku morskim ponad 70 min lat temu. W XIX i na początku XX wieku były eksploatowane do wyrobu cementu.
W skarpie od ulicy Kamieńskiego odsłaniają się kolejne skały profilu. Na marglach występują cienkie pokrywy kremowo-różowych okruchowych skał wapiennych (tzw. caliche). Powstały one w trzeciorzędzie (kilkanaście mln lat temu) na lądzie, w klimacie suchym, wskutek wielokrotnie powtarzającego się procesu rozpuszczania i wytrącania węglanu wapnia w rumoszu utworzonym z margli. Caliche przykryte jest kompleksem szarozielonych skał ilastych wieku trzeciorzędowego. Powstały one ponad 10 mln lat temu w zbiorniku morskim, w którym okresowo istniały warunki sprzyjające sedymentacji chemicznej, co zostało potwierdzone (wkładkami gipsu oraz złożami soli kamiennej w Wieliczce i Bochni). |
| 1. Opracowanie: |
|
| 2. Aktualizacje: |
| Autor aktualizacji |
Zakres zmian |
Słomka Elżbieta
01.01.0001 00:00:00
|
Opracowano na podstawie Karty Dokumentacyjnej Geostanowiska autorstwa T.Słomki
typ: NotSet
|
Starzycka Anita
08.07.2016 11:37:04
|
Aktualizacja karty w ramach projektu Aktualizacja współrzędnych, weryfikacja poprawności lokalizacji.
typ: Process
|
Bąk Bogusław
02.08.2016 12:39:22
|
Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty
typ: Process
|
Bąk Bogusław
25.08.2016 09:06:21
|
Publikacja i udostępnienie karty
typ: Process
|
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| Gradziński, R. |
Przewodnik geologiczny po okolicach Krakowa. |
Państwowe Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa. |
1972 |
|
|
| Ostręga A. |
Sposoby zagospodarowania wyrobisk i terenów po eksploatacji złóż surowców węglanowych na przykładzie Krzemionek Podgórskich w Krakowie |
Rozprawa Doktorska, Archiwum Wydz.Górn.i Geoinż.AGH, Kraków. |
2004 |
|
|
| Słomka T. |
Rezerwat Przyrody Nieożywionej BONARKA |
Przew. III Konf. Sozolog. "Sozologia w obszarze antropopresji - przykład Krakowa", Kraków: 69-70. |
1993 |
|
|
| Słomka T. |
Bonarka - Rezerwat Przyrody Nieożywionej. |
Folder Wydz. Ochr. Środ. Urzędu Woj. Kraków: 1-12. |
1993 |
|
|
| Słomka T. |
Krzemionki Podgórskie. Spacer po dnie morza jurajskiego. |
www.geoturystyka.pl |
2004 |
|
|
|