| 1. Nazwa obiektu: |
Gipsy szklicowe i szablaste, kras gipsowy w Broninie |
| 2. Typ obiektu: |
odsłonięcie geologiczne naturalne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
50° 27' 38,300"
Δ:
20° 44' 56,000"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- świętokrzyskie - buski - Busko-Zdrój
|
| 4.1 Miejscowość: |
Bronina |
| 5. Kraina geograficzna: |
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
Z szosy 73 w Broninie w prawo, w drogę w kierunku Owczar. Nią około 600 m. Za sadem w prawo w polną drogę i pieszo w kierunku kępy drzew. Za nimi po prawej stronie jeziorko, a nad nim gipsowa skarpa. Stąd prostopadle do rozciagłosci wzgórza około 200m na południe. Tam na stoku wzgórza niewielkie odsłonięcie. |
| 7. Forma własności terenu: |
prywatna |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
917 Busko Zdrój |
| 1. Długość: | od: 30 m |
| 2. Szerokość: | od: 5 m |
| 3. Wysokość: | od: 3 m |
| 4. Powierzchnia: | brak |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 235 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | brak |
| 1. Forma własności obiektu: | prywatna |
| 2. Status: | poza obszarem chronionym |
| 3. Status - uwagi: | brak |
| 4. Stan zachowania obiektu: | |
| 5. Położenie | na uboczu |
| 6. Dostępność: | trudno dostępny |
| 7. Ekspozycja: | wymagający przygotowania do ekspozycji |
| 8. Ranga obiektu: | regionalna |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | brak |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | brak |
| 14. Pozostałe uwagi: | brak |
| 1. Regiony strukturalne Polski: |
- niecka miechowska (Niecka Nidziańska)
|
| 2. Wiek geologiczny: | |
| 3.1 Litologia: | |
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: | |
| 4. Opis geostanowiska: | Skarpa nad jeziorkiem zbudowana jest z gipsów szablastych (zob. Kopuły gipsowe w Wiślicy). Wśród porastających ją krzaków i na poziomie wody z jeziorka znajduje się 5 otworów wejściowych do liczącej 173 m długości Jaskini Sawickiego. W czasie istnienia jeziorka jest ona w części zalana wodą, w okresach suszy bywa dostępna. Została spenetrowana i opisana przez geologów i speleologów i wiadomo, że tworzy ją sieć rurowatych korytarzy, którymi woda podczas wysokich stanów w dolinie krasowej na północy przedostaje się pod gipsowym wałem na południe. Jaskinia Sawickiego jest więc przykładem i dowodem na to, że rozpuszczeniu czyli krasowieniu ulegają nie tylko wapienie o czym wszyscy słyszeli, ale także gipsy. Rozmiary rozpuszczalności wykazały, że gipsy rozpuszczają się w wodzie szybciej niż wapienie. Zatem jaskinie i inne formy krasowe szybciej się tworzą, ale i szybciej zawalają. Tempo procesów krasowych w gipsach jest generalnie na tyle szybkie, że dostrzegalne w skali czasu życia człowieka. |
Kliknij na zdjęciu aby obejrzeć je w powiększeniu.
| Zdjęcia |
Tytuł |
Autor |
Data wyk. |
 |
Gipsy szklicowe. |
Romanek Andrzej |
22.06.2010 |
 |
Nad gipsami szklicowymi ławice gipsów selenitowych. |
Romanek Andrzej |
22.06.2010 |
| 1. Opracowanie: |
|
| 2. Aktualizacje: |
brak aktualizacji
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| Urban J. |
Kras gipsowy w Nadnidziańskim i Szanieckim Parku Krajobrazowym. |
Zespół Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych. Kielce. |
2008 |
|
ISBN 978-83-87900-62-5 |
| Kasprzyk A. |
Litologia, zagospodarowanie i walory naukowo-krajoznawcze gipsów Ponidzia. |
Chrońmy Przyrodę Ojczystą, tom 54, nr 5. |
1998 |
|
|
| Urban J., Gubała J., Kasza A. |
Jaskinie w gipsach Niecki Nidziańskiej |
Przegląd Geologiczny, tom 51, nr 1. |
2003 |
|
|
| Łyczewska J. |
Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1 : 50 000 arkusz Busko-Zdrój (917) |
Państwowy Instytut Geologiczny. Warszawa. |
1972 |
|
|
| Łyczewska J. |
Objasnienia do Szczegółowej mapy geologicznej Polski w skali 1: 50 000, arkusz Busko-Zdrój (917) |
Państwowy Instytut Geologiczny |
1972 |
|
|
|