1. Nazwa obiektu:	Góry Wschodnie koło Chotla Czerwonego - Zagórza
2. Typ obiektu:	odsłonięcie geologiczne sztuczne
3. Współrzędne GPS:	Φ: 50° 22' 20,300" Δ: 20° 43' 42,000"
4. Przynależność administracyjna:	świętokrzyskie - buski - Wiślica (gm. wiejska)
4.1 Miejscowość:	Zagórze
5. Kraina geograficzna:	Niecka Nidziańska
6. Opis lokalizacji obiektu:	Z drogi 776 zgodnie z drogowskazem w kierunku Chotla Czerwonego. Przez wieś i dalej prosto drogą, do końca jej asfaltowej nawierzchni. Po kilkunastu metrach w prawo, w drogę do Zagórza. Tą drogą do końca asfaltu i w prawo w utwardzoną drogę przez wieś. Nią około 300 metrów do tablicy rezerwatu po prawej stronie drogi.
7. Forma własności terenu:	skarb państwa
8. Nr i nazwa arkusza mapy:	917 Busko Zdrój

1. Długość:	od: 400 m
2. Szerokość:	od: 1 m do: 4 m
3. Wysokość:	od: 1 m do: 3 m
4. Powierzchnia:	brak
5. Objętość:	brak
6. Wysokość n.p.m.:	195 m
7. Inne mierzalne cechy:	brak

1. Forma własności obiektu:	skarb państwa
2. Status:	chroniony
3. Status - uwagi:	brak
4. Stan zachowania obiektu:	zadowalający
5. Położenie	na uboczu
6. Dostępność:	łatwo dostępny
7. Ekspozycja:	dobrze wyeksponowany
8. Ranga obiektu:	krajowa
9. Uwagi o położeniu i dostępności:	brak
10. Ocena atrakcyjności turystycznej:
11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej:
12. Ocena atrakcyjności naukowej:
13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu:	brak
14. Pozostałe uwagi:	brak

1. Regiony strukturalne Polski:	niecka miechowska (Niecka Nidziańska)
2. Wiek geologiczny:	miocen
3.1 Litologia:	Gipsy
3.2 Forma rzeźby terenu:	wzgórze
3.3 Geneza:	morska
4. Opis geostanowiska:	Między dźwigającymi się na południu Karpatami i wyniesionym obszarem Wyżyn Środkowopolskich na północy, znalazło się w miocenie (23 - 5 mln lat temu) zaklęśnięcie skorupy ziemskiej zwane zapadliskiem przedkarpackim wypełnione wodami morza. Jego wybrzeża północne rozciągały się na terenach obecnego Roztocza, południowych stokach Gór Świętokrzyskich i Wyżyny Miechowskiej, na południu wnikało ono w Karpaty. Wśród rozmaitych osadów tego morza miejsce szczególne zajmują gipsy - pospolicie występujące na powierzchni Ponidzia. Ich powstanie wiąże się z epizodem w historii morza mioceńskiego, podczas którego na skutek wysokiego parowania i niedostatecznego zasilania w wody morskie i słodkie, zaczęło ono wysychać. Ponieważ woda morska stanowi roztwór rozpuszczonych soli, a dla każdej z nich istnieje określony maksymalny stan nasycenia (parametry roztworu nasyconego), na skutek wysychania stężenie soli rosło i w pewnym momencie osiągnęło stan roztworu nasyconego w stosunku do siarczanu wapnia (CaSO4). Z wody morskiej zaczęły wytrącać się drobiny siarczanu wapnia łącząc się ze sobą i budując kryształy gipsu. Kryształy (nie tylko gipsu, - każdego minerału) to takie produkty przyrody nieożywionej, które mają uporządkowaną strukturę wewnętrzną. W tej strukturze np. gipsu każdy atom wapnia, siarki i tlenu otrzymuje swoje należne miejsce. Temu zjawisku kryształy zawdzięczają obecność płaskich ścian, zdolność odbijania światla. Na dnie mioceńskiego morza zaczęły w pewnym momencie rosnąć kryształy gipsu, a rosły w charakterystyczny sposób przybierając kształt kojarzony z wyglądem ogona jaskółki. Stąd powszechnie stosowana dla kryształów gipsu tak wykształconych nazwa - jaskółcze ogony. Kryształy w jaskółczych ogonach pękają wzdłuż gładkich powierzchni , a te powierzchnie odbijają światło "szkląc się". Stąd dla dolnej części serii gipsowej, w której występują szklące się jaskółcze ogony używa się nazwy - gipsy szklicowe. Te właśnie gipsy są głównym elementem odsłoniętym w Górach wschodnich. Ponad gipsami szklicowymi występuje kilka warstw zbudowanych z muraw selenitowych, a wyżej dwie cienkie ławice gipsów cienkolaminowanych. Górna część profilu odsłonięcia jest opanowana przez chaotycznie rozmieszczone kryształy gipsowe z obecnymi wśród nich okazałymi, długimi, zakrzywionymi podobnie jak klinga szabli. Z tego powodu ten rodzaj skały gipsowej nazywany jest gipsem szablastym. Profil Gór Wschodnich wieńczą zatem gipsy szablaste.

Kliknij na zdjęciu aby obejrzeć je w powiększeniu.

Zdjęcia	Tytuł	Autor	Data wyk.
	Długie odsłonięcie krótkiego profilu gipsów.	Romanek Andrzej	23.06.2010
	Zaburzenia w zaleganiu gipsów odwzorowane przez ławice gipsów cienkolaminowanych.	Romanek Andrzej	23.06.2010
	W dole gipsy szklicowe, wyżej cztery cienkie ławice muraw selenitowych, w górze gipsy szablaste.	Romanek Andrzej	23.06.2010
	Gipsy laminowane	Romanek Andrzej	23.06.2010

1. Opracowanie:	Andrzej Romanek
2. Aktualizacje:	brak aktualizacji

Autor Tytuł Publikacja Rok wydania Uwagi ISBN Łyczewska J. Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1 : 50 00, arkusz Busko-Zdrój (917) Państwowy Instytut Geologiczny. Warszawa. 1972 Łyczewska J. Objaśnienia do Szczegółowej mapy geologicznej Polski w skali 1: 50 000, arkusz Busko-Zdrój (917) Państwowy Instytut Geologiczny 1972 Urban J. Kras gipsowy w Nadnidziańskim i Szanieckim Parku Krajobrazowym. Zespół Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych. Kielce. 2008 ISBN 978-83-87900-62-5 Kasprzyk A. Litologia, zagospodarowanie i walory naukowo-krajoznawcze gipsów Ponidzia. Chrońmy Przyrodę Ojczystą, tom 54, nr 5. 1998