| 1. Nazwa obiektu: |
Kamieniołom w Józefowie - krasowe formy kopalne |
| 2. Typ obiektu: |
odsłonięcie geologiczne sztuczne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
50° 28' 33,320"
Δ:
23° 02' 41,970"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- lubelskie - biłgorajski - Józefów
|
| 4.1 Miejscowość: |
Józefów |
| 5. Kraina geograficzna: |
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
największe nagromadzenie form krasowych znajduje się w N części kamieniołomu na ścianach o ekspozycji E i S, w strefie zewnętrznych wzgórz w południowo-zachodniej krawędzi Roztocza |
| 7. Forma własności terenu: |
prywatna |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
927 |
| 1. Długość: | brak |
| 2. Szerokość: | do: 1 m |
| 3. Wysokość: | brak |
| 4. Powierzchnia: | brak |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 260 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | głębokość: od 4,0 do 10,0 m |
| 1. Forma własności obiektu: | prywatna |
| 2. Status: | na obszarze chronionym |
| 3. Status - uwagi: | obiekt znajduje się w Obszarach Specjalnej Ochrony (OSO) Dyrektywa Ptasia - PLB060012 Roztocze |
| 4. Stan zachowania obiektu: |
- wymaga prac zabezpieczających
- zadowalający
|
| 5. Położenie | w pobliżu szlaku turystycznego |
| 6. Dostępność: | łatwo dostępny |
| 7. Ekspozycja: | dobrze wyeksponowany |
| 8. Ranga obiektu: | regionalna |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | dojście do obiektu nie jest oznakowane, drogą dojazdową do kamieniołomu; brakuje elementów infrastruktury |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | formy epikrasowe dokumentują cechy budowy geologicznej oraz procesy paleośrodowiskowe na Roztoczu; w zależności od postępującej eksploatacji odsłaniają się różne ich typy |
| 14. Pozostałe uwagi: | studnie krasowe, widoczne w ścianach kamieniołomu skał mioceńskich w Józefowie, należą do najbardziej okazałych, unikatowych w skali Roztocza; obiekt znajduje się w pobliżu szlaków: Krawędziowego i Ziemi Józefowskiej |
| 1. Regiony strukturalne Polski: |
- synklinorium brzeżne (niecka brzeżna)
|
| 2. Wiek geologiczny: | |
| 3.1 Litologia: |
- Wapienie
- Piaski (piaski, piaski z...)
|
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: | |
| 4. Opis geostanowiska: | Liczne struktury krasowe rozcinające górne warstwy skalne znajdują się w północnej części kamieniołomu w Józefowie. Kamieniołom rozciąga się wzdłuż pasma wzgórz józefowskich, w południowo-zachodniej strefie krawędziowej Roztocza Tomaszowskiego. Skały mioceńskie odsłaniają się na powierzchni w najwyższych pozycjach hipsometrycznych (270-275 m n.p.m.), niżej są przykryte cienką (do 1,5 m) na ogół ciągła pokrywą utworów deluwialnych. Studnie krasowe grupują się w północnej części kamieniołomu. Zinwentaryzowano je głównie w poziomie hipsometrycznym 250-260 m n.p.m. Formy wykazują czytelny związek z przebiegiem struktur spękaniowych w stropie mioceńskich gruboławicowych (blocznych) wapieni detrytycznych przewarstwionych cienkimi ławicami ilasto-mułowcowymi.
Trzy studnie krasowe zinwentaryzowano w zachodniej ścianie skalnej o ekspozycji wschodniej. Studnie mają głębokość do 4,0 m i szerokości zmieniające się od 20 cm w ławicach wapienia detrytycznego do 40 cm na przeławiceniach. Druga grupa, kilkunastu studni, odsłania się na ścianie o ekspozycji południowej nieco bardziej na południe pośrodku północnej części kamieniołomu. Studnie są głębsze – od 7,0 m do 10,0 m i mają szerokość zmieniającą się od 100 cm w ławicach wapienia detrytycznego do 50 cm na przeławiceniach.
Formy te w większości nawiązują do dominującego ciosu ortogonalnego NW-SE/NE-SW oraz drugorzędnego –N-S/W-E. Ku dołowi przechodzą w pionowe lub ukośne rozmycia i kanały. Dno i ściany form są wyścielone ciągłą warstwą masywnych iłów barwy ciemnoczerwono-brunatnej. Tę 5-10 cm otoczkę należy traktować jako przejaw wietrzenia chemicznego, efekt krasowienia – tzw. korę krasową. Zasadnicze wypełnienie stanowi masywna glina piaszczysta/piasek pylasty (z ok. 92% zwartością SiO2) z domieszką pojedynczych okruchów wapienia.
Występowanie zjawisk i form krasowych jest związane ze zróżnicowaniem właściwości fizycznych skał wapiennych. Wynika to z bardzo różnorodnych warunków, w jakich następowała ich sedymentacja, a także z późniejszych procesów diagenezy i epigenezy. Zwłaszcza wapienie detrytyczne, w których tworzą się kominy krasowe, są znacznie zróżnicowane pod względem litologii – od odmian zbitych i twardych do bardzo porowatych i łatwo rozpadających się. Ich porowatość zmienia się od 6 do 40%, zawartość części nierozpuszczalnych w HCl zmienia się od około 4 do ponad 16%. Podobna jest natomiast zawartość CaCO3 – od około 84 do 96%.
Rozwój zinwentaryzowanych studni krasowych należy wiązać ze zmieniającymi się warunkami klimatycznymi, najpierw neogenu, a następnie plejstocenu. |
| 1. Opracowanie: |
- Teresa Brzezinska-Wójcik
- Łukasz Chabudziński
|
| 2. Aktualizacje: |
brak aktualizacji
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| Brzezińska-Wójcik T. & Harasimiuk M. |
Tektoniczne i litologiczne uwarunkowania rozwoju form krasowych na Roztoczu |
Materiały 43. Sympozjum Speleologicznego. Sekcja Speleologiczna Polskiego Towarzystwa Przyrodników im Kopernika, Zamość: 14-17 |
2009 |
Przegląd form krasowych na Roztoczu |
978-83-61191-24-7 |
| Buraczyński J. |
Zarys geomorfologii Roztocza Rawskiego |
Annales UMCS Lublin B 29 (1974): 47-76 |
1976 |
Skład chemiczny utworów wypełniających kieszenie krasowe |
ISSN 0137-1983 |
| Dobrowolski R. |
Glacjalna i peryglacjalna transformacja rzeźby krasowej północnego przedpola wyżyn lubelsko-wołyńskich (Polska SE, Ukraina NW) |
Wyd. UMCS, Lublin, ss. 184 |
2006 |
Strukturalne uwarunkowania rozwoju oraz wiek form krasowych; koncepcje rozwoju kieszeni, kominów i studni krasowych |
83-227-2581-7 |
| Harasimiuk M., Henkiel A. & Pękala K. |
Development of karst processes in the vicinity of Frampol during the Pliocene and the Quaternary |
Annales UMCS B, 24 (1969): 149-193 |
1971 |
Uwarunkowania rozwoju form krasowych na Roztoczu |
bez ISBN/ISSN |
| Jaroszewski W. |
Sedymentacyjne przejawy mioceńskiej ruchliwości tektonicznej na Roztoczu Środkowym |
Przegląd Geologiczny 15, 8-9: 418-427 |
1977 |
Litologia, tektonika i właściwości skał |
ISSN 0033-2151 |
| Maruszczak H. & Wilgat T. |
Rzeźba strefy krawędziowej Roztocza Środkowego |
Annales UMCS, Lublin B 10: 1-109 |
1956 |
Pierwszy opis kominów krasowych w kamieniołomie w Józefowie |
bez ISBN/ISSN |
| Musiał T. |
Litologia i właściwości surowcowe wapieni miocenu Roztocza |
Rozprawy. UW, Warszawa 265: 5-186 |
1987 |
Litologia i właściwości skał |
ISSN 0509-7177 |
| Pinińska J. & Dziedzic A. |
Właściwości wytrzymałościowe i odkształceniowe skał. Część V, Region Lubelski. Katalog, t. 9 |
Zakład Geomechaniki, Instytut Hydrogeologii i Geologii Inżynierskiej, Wydział Geologii UW, Warszawa, ss. 97 |
2006 |
Litologia i właściwości skał mioceńskich |
83-916310-3-6 |
| Roniewicz P. & Wysocka A. |
Charakterystyka sedymentologiczna utworów środkowomioceńskich północno-wschodniej, brzeżnej strefy zapadliska przedkarpackiego |
Prace Państw. Inst. Geol., CLXVIII: 83-96 |
1999 |
Litologia i właściwości skał mioceńskich |
ISSN 0866-9465 |
| Wysocka A. |
Clastic Badenian deposits and sedimentary environment of the Roztocze Hills across the Polish-Ukrainian border |
Acta Geologica Polonica 52, 4: 535-561 |
2002 |
Litologia i właściwości skał mioceńskich |
ISSN 0001-5709 |
|