| 1. Nazwa obiektu: |
Debrza Dublenia w Nowinach Horynieckich |
| 2. Typ obiektu: |
elementy rzeźby - formy denudacyjne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
50° 14' 08,504"
Δ:
23° 23' 33,122"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- podkarpackie - lubaczowski - Horyniec-Zdrój (gm. wiejska)
|
| 4.1 Miejscowość: |
Nowiny Horynieckie |
| 5. Kraina geograficzna: |
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
debrza znajduje się około 1,0 km na N od Nowin Horynieckich i około 0,9 km na W od drogi łączącej Nowiny Horynieckie z Polanką Horyniecką |
| 7. Forma własności terenu: |
skarb państwa |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
960 |
| 1. Długość: | od: 900 m |
| 2. Szerokość: | do: 30 m |
| 3. Wysokość: | do: 8 m |
| 4. Powierzchnia: | brak |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 320 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | brak |
| 1. Forma własności obiektu: | skarb państwa |
| 2. Status: | na obszarze chronionym |
| 3. Status - uwagi: | debrza znajduje się w Południoworoztoczańskim Parku Krajobrazowym oraz w obszarze ochrony międzynarodowej – Roztocze PLB060012 i Horyniec PLH180017, Obszarze OSO Roztocze PLB 060012 oraz w Specjalnym Obszarze Ochrony (SOO) Siedlisk (SOOS) - PLH060093 Uroczyska Roztocza Wschodniego |
| 4. Stan zachowania obiektu: |
- zadowalający
- wymaga prac zabezpieczających
|
| 5. Położenie | na terenie parku |
| 6. Dostępność: | trudno dostępny |
| 7. Ekspozycja: | dobrze wyeksponowany |
| 8. Ranga obiektu: | lokalna |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | dojście do obiektu nie jest oznakowane, ale na zboczu debrzy, nad progiem skalnym, jest ogrodzone drewnianym płotkiem miejsce ze stołem i ławkami drewnianymi oraz miejsce na ognisko |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | debrza, wcięta w gezy kampanu przykryte, w jej górnej części, mioceńskimi wapieniami; dokumentuje budowę geologiczną oraz współczesne procesy erozyjne |
| 14. Pozostałe uwagi: | w głęboko wciętej debrzy znajduje się mało znany próg skalny wyerodowany w gezach kampanu dolnego; jest to jedna z najwyższych (ok. 1,7 m) tego typu form na Roztoczu, zlokalizowana stosunkowo niedaleko uzdrowiska w Horyńcu |
| 1. Regiony strukturalne Polski: |
- synklinorium brzeżne (niecka brzeżna)
|
| 2. Wiek geologiczny: |
- miocen
- kreda górna
- kampan dolny
- baden
|
| 3.1 Litologia: |
- Gezy
- Piaski (piaski, piaski z...)
- Wapienie
|
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: | |
| 4. Opis geostanowiska: | Debrza Dublenia należy do najgłębiej wcinających się form erozyjnych w południowo-zachodniej strefie brzeżnej Roztocza Rawskiego. Jest formą zmywową utworzoną przez wody opadowe, spływające linijnie. Procesy erozyjne, które prowadzą do utworzenia debrzy, polegają na rozmywaniu, wymywaniu, wydzieraniu i przenoszeniu cząstek gruntu przez wody opadowe spływające linijnie. Stanowi to kontynuację procesu erozji bruzdowej, ale o większym natężeniu, związanym z większą koncentracją spływu.
Zinwentaryzowana debrza, zorientowana NE-SW, jest symetryczna w przekroju poprzecznym, wcina się na głębokość 7 m w gezy kampanu przykryte, w jej górnej części, mioceńskimi wapieniami detrytycznymi i muszlowymi oraz piaskami kwarcowymi.
W odległości około 600 m od głowy debrzy, w jej dnie, widoczny jest próg skalny. Próg, wyerodowany w gezie górnokredowej, ma wysokość 1,7 m i szerokość około 1,0 m. Nachylenie progu skalnego (około 25°) znacznie się różni od nachylenia klasycznie (90°) wykształconych progów, znanych z koryta Tanwi koło Rebizantów, Sopotu w Nowinach czy Szumu powyżej zapory. Nachylenie nie nawiązuje do przebiegu ławic gezy, której wychodnie widoczne są tylko w lewym zboczu debrzy powyżej progu. Uławicenie gezy widocznej w południowym zboczu debrzy nad progiem jest antytetyczne (2-5°) w stosunku do bazy erozyjnej i nachylenia koryta potoku ku krawędzi Roztocza Południowego (Rawskiego).
Gezy margliste kampanu, o barwie rdzawożółtej i jasnokremowej, w debrzy Dublenia widoczne są w dwu odmianach. W dnie debrzy odsłaniają się jako piaszczyste, twarde i gruboławicowe (do 50 cm), przewarstwione licznymi cienkimi (do 10 cm) wkładkami ilastymi. Natomiast w lewym zboczu debrzy powyżej progu – jako bryłowo spękane, rozsypujące się na kostki o przeciętnej wielkości od 2 do 5 cm.
Występująca w gezach fauna, reprezentowana m. in. przez: Rostellana cf. aequecostata (Favre), Belemnillocamax cf. mammilatus (Nilsson), Belemnitella mucronata cf. senior Nowak i Chlamys cf. cretosa (Defrance) pozwoliła zaliczyć je do kampanu dolnego.
Z rozpoznania terenowego wynika, że w żadnej z sąsiednich debrzy (wąwozów) nie ma progów skalnych, mimo podobnych uwarunkowań geologicznych i morfologicznych. Położenie progu w opisanej wyżej sytuacji geologiczno-morfologicznej sugeruje, że próg nawiązuje do lokalnej strefy uskokowej (NE-SW) poprzecznej do południowo-zachodniej krawędzi Roztocza Południowego. |
| 1. Opracowanie: |
- Teresa Brzezinska-Wójcik
- Łukasz Chabudziński
|
| 2. Aktualizacje: |
brak aktualizacji
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| Aleksandrowicz Z. |
Wodospady Białej i Czarnej Wisełki |
Ochrona Przyrody 41: 323-354 |
1976 |
Cechy morfologiczne wodospadów w zależności od budowy geologicznej |
bez ISBN/ISSN |
| Brzezińska-Wójcik T. |
Progi skalne w korytach rzek strefy krawędziowej Roztocza jako ważne obiekty w turystyce poznawczej |
Roztoczańskie Spotkania, T. VI. Wyd. RPN, Zwierzyniec: 181-195 |
2009 |
Lokalizacja, rozmieszczenie i charakterystyka progów skalnych w korytach rzek Roztocza |
978-83-89931-35-1 |
| Cieśliński S. |
Ekspertyza stratygraficzna z osadów kredy górnej arkusza Horyniec. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, skala 1:50 000 |
Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol., Warszawa |
1993/1994 |
Faunistyczne podstawy stratygraficznego podziału skał górnokredowych |
bez ISBN/ISSN |
| Musiał T. |
Litologia i właściwości surowcowe wapieni miocenu Roztocza |
Rozprawy UW 265: 1-187 |
1987 |
Cechy litologiczne wapieni i piaskowców mioceńskich |
ISSN 0509-7177 |
| Ney R. |
Piętra strukturalne w północno-wschodnim obramowaniu zapadliska przedkarpackiego |
Prace Geol. PAN Oddz. Krakowski 53: 1-95 |
1969 |
Litologia utworów górnokredowych |
bez ISBN/ISSN |
| Popielski W. |
Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, skala 1: 50 000, arkusz Horyniec (960) |
Wyd. PIG (1994), Warszawa |
2000 |
Litologia i stratygrafia utworów geologicznych na analizowanym obszarze |
bez ISBN/ISSN |
| Popielski W. |
Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski, skala 1: 50 000; arkusz Horyniec (960) i arkusz Sieniawka (987) |
Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa: 1-32 |
2000 |
Litologia i stratygrafia utworów geologicznych na analizowanym obszarze |
bez ISBN/ISSN |
| Rydzewski P. |
Roztocze Południowe |
Wydawnictwo Arete II, Krosno, ss. 247 |
2009 |
Położenie i ogólna charakterystyka progu skalnego w wąwozie Dubleń |
978-83-89688-08-8 |
|