| 1. Nazwa obiektu: |
Góra Wżar - andezyty |
| 2. Typ obiektu: |
odsłonięcie geologiczne sztuczne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
49° 27' 14,000"
Δ:
20° 19' 13,000"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- małopolskie - nowotarski - Czorsztyn (gm. wiejska)
|
| 4.1 Miejscowość: |
Kluszkowce |
| 5. Kraina geograficzna: |
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
Góra Wżar (Wdżar) usytuowana jest w południowej części Gorców, przy granicy fliszowej jednostki magurskiej z pienińskim pasem skałkowym, pomiędzy Kluszkowcami i Czorsztynem, po lewej stronie drogi Nowy Targ - Krościenko. |
| 7. Forma własności terenu: |
prywatna |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
1050 Szczawnica-Krościenko |
| 1. Długość: | do: 20 m |
| 2. Szerokość: | do: 56 m |
| 3. Wysokość: | do: 13 m |
| 4. Powierzchnia: | brak |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 712 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | brak |
| 1. Forma własności obiektu: | prywatna |
| 2. Status: | rekomendowany do ochrony |
| 3. Status - uwagi: | obiekt w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu |
| 4. Stan zachowania obiektu: | |
| 5. Położenie | w pobliżu szlaku turystycznego |
| 6. Dostępność: | łatwo dostępny |
| 7. Ekspozycja: | dobrze wyeksponowany |
| 8. Ranga obiektu: | regionalna |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | Obiekt na terenie prywatnym, należy poruszać się po wyznaczonych ścieżkach |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | Góra Wżar cechuje się niezwykle interesującą budową geologiczną. W kilku nieczynnych kamieniołomach i odsłoniętych wychodniach skalnych, tworzących miejscami nagromadzenia o charakterze gołoborzy, widoczne są andezyty - magmowe skały wulkaniczne wieku mioceńskiego. W kamieniołomie południowym, widocznym z drogi Nowy Targ - Krościenko, odsłania się pionowa dajka andezytu amfibolowo-augitowego. Przebiegające selektywnie procesy wietrzenia i erozji, szybciej i efektywniej działające na wychodniach mniej odpornego fliszu, poprzez wypreparowane, sterczące w morfologii góry, grzędy i ciągi skałek znaczą rozmieszczenie żył andezytowych w jej wnętrzu. |
| 14. Pozostałe uwagi: | Na jednej z żył andezytowych u południowego podnóża góry Wżar znajdują się tzw. "organy Hasiora", pomnik partyzantów autorstwa tego znanego rzeźbiarza. Ze szczytu góry roztacza się wspaniała, pełna panorama na Beskid Sądecki, Gorce, Kotlinę Nowotarską, Pieniny z Trzema Koronami i jeziorem czorsztyńskim i szczególnie piękna na południe, gdy widoczne są Tatry Bielskie i Wysokie. |
| 1. Regiony strukturalne Polski: | |
| 2. Wiek geologiczny: | |
| 3.1 Litologia: |
- Andezyty
- Piaskowce i łupki (flisz)
|
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: |
- plutoniczna (głębionowa)
- wylewna
|
| 4. Opis geostanowiska: | Andezyty góry Wżar występują w formie stromo zapadających żył niezgodnych - tzw. dajek, reprezentujących dwie generacje intruzji. Andezyty starszej generacji tworzą w antyklinalnej strukturze fliszowej szereg radialnie ustawionych dajek o prawie równoleżnikowym przebiegu, poprzecinanych i przemieszczonych systemem poprzecznych uskoków przesuwczych. Młodszą generację tworzy poprzeczna do nich dajka andezytowa utworzona w strefie jednego z takich uskoków. W obrębie starszej generacji wyróżniane są różne odmiany andezytu amfibolowego (magnetytowy, skaleniowy, plagioklazowy) i młodszy od niego andezyt amfibolowo-augitowy. Ten drugi typ magmy andezytowej pojawił się ponownie podczas powstawania drugiej, młodszej generacji intruzji będącej na Wżarze głównym przedmiotem eksploatacji. Procesy te datowane są na środkową część trzeciorzędowej epoki mioceńskiej i obejmują okres od 13,5 do 10,8 mln lat temu.
Dajka andezytu amfibolowo-augitowego, widoczna w kamieniołomie południowym, ma charakterystyczną szaroniebieską barwę, a na powierzchniach świeżych przełamów dobrze widoczne są czarne prakryształy słupkowego amfibolu, izometrycznych augitów i blaszkowych biotytów. Oprócz nich są liczne szare prakryształy skaleni, głównie plagioklazów. Niewielka ilość bezpostaciowej, afanitowej masy skalnej świadczy o głębszych, subwulkanicznych warunkach krzepnięcia stopu magmowego. |
| 1. Opracowanie: |
- Tadeusz Słomka
- Elżbieta Słomka
|
| 2. Aktualizacje: |
| Autor aktualizacji |
Zakres zmian |
Słomka Elżbieta
01.01.0001 00:00:00
|
Opracowano na podstawie Karty stanowiska autorstwa Tadeusz Słomki
typ: NotSet
|
Bąk Bogusław
16.01.2017 11:26:08
|
Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty
typ: Process
|
Szeląg Adam, Bąk Bogusław
26.01.2017 12:39:39
|
Aktualizacja stanu obiektu, aktualne fotografie, uzupełnienie literatury
typ: User
|
Szeląg Adam
26.01.2017 12:56:36
|
Aktualizacja karty w ramach projektu Aktualizacja i utrzymanie Centralnego Rejestru Geostanowisk Polski (CRGP) .
typ: Process
|
Bąk Bogusław
31.01.2017 14:18:32
|
Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty
typ: Process
|
Kowalska Maja
31.01.2017 14:21:22
|
Publikacja i udostępnienie karty
typ: Process
|
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| Birkenmajer K. |
Nowe dane o geologii skał magmowych okolic Szczawnicy |
Prace Muzeum Ziemi, 1. |
1958 |
|
|
| Birkenmajer K. |
Przewodnik geologiczny po pienińskim pasie skałkowym |
Wyd. Geol., Warszawa. |
1979 |
|
|
| Birkenmajer K. |
Mioceńskie intruzje andezytowe rejonu Pienin: ich formy geologiczne i rozmieszczenie w świetle badań geologicznych i magnetycznych |
Kwart. Geologia, 1. |
1996 |
|
|
| Małkowski S. |
Andezyty okolic Pienin |
Prace PIG, 1. |
1921 |
|
|
| Małoszewski S. |
Andezyty okolic Pienin na tle badań magnetycznych |
Przeg. Geol., 9. |
1957 |
|
|
| Słomka T. i in. |
Góra Wżar w Kluszkowcach |
Katalog obiektów geoturystycznych w Polsce, AGH, Kraków: 82-83. |
2006 |
|
|
| Urban J., Margielewski W. |
Koncepcja ochrony obiektów przyrody nieożywionej na górze Wżar koło Czorsztyna (Karpaty). Pieniny |
Przyroda i Człowiek, 4: 99-104 |
1995 |
|
|
| Kulka A., Rączkowski W., Żytko K., Gucik S., Paul Z., 1985 - |
Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1:50 000, arkusz Szczawnica - Krościenko. |
Państw. Inst. Geol., Warszawa |
1985 |
|
|
| Kulka A., Gucik S., Paul Z. |
Objaśnienia do Szczegółowej mapy geologicznej Polski w skali 1:50 000, arkusz Szczawnica - Krościenko. |
Państw. Inst. Geol., Warszawa |
1991 |
|
|
| Radwanek-Bąk B. (red.) |
Georóżnorodność i atrakcje geoturystyczne województwa małopolskiego. |
Departament Środowiska, Rolnictwa i Geodezji Urzędu Marszałkowskiego Woj. Małopolskiego, Zespół Geologii. |
2011 |
Wyd. Compass. Kraków |
|
|
Polska niezwykła. Województwo małopolskie. Przewodni, atlas |
Demart |
|
|
|
|