| 1. Nazwa obiektu: |
Kamieniołom bazaltu w Nowej Cerekwi |
| 2. Typ obiektu: |
odsłonięcie geologiczne sztuczne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
50° 04' 27,800"
Δ:
17° 56' 06,800"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- opolskie - głubczycki - Kietrz
|
| 4.1 Miejscowość: |
Nowa Cerekwia |
| 5. Kraina geograficzna: |
- Płaskowyż Głubczycki
- Nizina Śląska
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
Obiekt położony jest około 1,7 km na południe od Nowej Cerekwi. Z Nowej Cerekwi należy się udać drogą na południe i po przejechaniu 1,4 km skręcić w lewo. Kamieniołom znajduje się w odległości około 900 m od skrzyżowania. |
| 7. Forma własności terenu: |
prywatna |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
965 Baborów |
| 1. Długość: | do: 230 m |
| 2. Szerokość: | od: 50 m do: 100 m |
| 3. Wysokość: | od: 10 m do: 13 m |
| 4. Powierzchnia: | 54000 m2 (5.400 ha) |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 272 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | 272,5 m n.p.m. jest to poziom wody wypełniającej wyrobisko. Wysokość powierzchni terenu nad kamieniołomem wynosi od 290-295 m. Wysokość ścian bazaltowych w wyrobisku (10-13 m) określona została ponad poziomem wody. Głębokość wody wynosi do 8 m. |
| 1. Forma własności obiektu: | prywatna |
| 2. Status: | rekomendowany do ochrony |
| 3. Status - uwagi: | proponowane stanowisko dokumentacyjne |
| 4. Stan zachowania obiektu: | |
| 5. Położenie | na uboczu |
| 6. Dostępność: | łatwo dostępny |
| 7. Ekspozycja: | wymagający przygotowania do ekspozycji |
| 8. Ranga obiektu: | regionalna |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | Najciekawsze odsłonięcia bazaltów opadają pionową ścianą do wody i praktycznie są niedostępne. Niewielkie, słabo dostępne i źle wyeksponowane odsłonięcia znajdują się głównie we wschodniej części kamieniołomu. W celu zabezpieczenia istniejących wychodni skalnych należałoby dokonać niezbędnych prac odsłaniających, polegających na wykarczowaniu porastającej je roślinności i usunięciu warstwy zwietrzeliny i gleby. Konieczne jest również przygotowanie bezpiecznych ścieżek prowadzących do odsłonięć oraz ustawienie tablic informacyjnych. |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | Kamieniołom w Nowej Cerekwi był eksploatowany już w okresie międzywojennym, a eksploatację na skalę przemysłową przerwano w 1971 roku. Od tego czasu wyrobisko uległo wypełnieniu wodą, a pozostała część sukcesywnie zarasta. Obecnie kamieniołom stał się miejscem rekreacji, stanowi również łowisko wędkarskie m.in. pstrąga. |
| 14. Pozostałe uwagi: | W otoczeniu opisywanego kamieniołomu dokonano niezwykle cennego odkrycia archeologicznego. Odkryta tutaj osada celtycka plemienia Bojów z około II w. p.n.e. częściowo zajmowała obszar kamieniołomu i w znacznym stopniu została zniszczona w wyniku postępującej eksploatacji bazaltów. Osada była ważnym ośrodkiem handlowym i jednorazowo zamieszkiwało ją około 100 osób. Jej mieszkańcom nieobca była metalurgia. Wyrabiali przedmioty z żelaza i odlewali niektóre ozdoby z brązu. Możliwe nawet, że sami produkowali monety. Archeolodzy znaleźli tutaj liczne wyroby z brązu, żelaza, szkła i ceramiki, w tym fragmenty bransolet i paciorki, oraz ponad 200 celtyckich i greckich monet, co może świadczyć o tym, że osada ta miała ogromne znaczenie handlowe. |
| 1. Regiony strukturalne Polski: |
- karbońska strefa Głubczyc
|
| 2. Wiek geologiczny: | |
| 3.1 Litologia: |
- Bazalty
- Gliny (zwałowe i pozostałe)
- Less
|
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: | |
| 4. Opis geostanowiska: | Bazalty Nowej Cerekwi należą do trzeciorzędowej formacji bazaltowej okolic Opola, znajdującej się we wschodnim zakończeniu środkowoeuropejskiej kenozoicznej prowincji wulkanicznej, w obrębie pasa czesko-śląskiego. Powstały w dwóch etapach - 26 i 22 mln lat temu. Występują one w formie żyły bazaltu nefelinowego, kontaktującej z utworami koniaku (górna kreda). W jej obrębie można wyróżnić trzy strefy o różnej oddzielności bazaltu. Strefa stropowa i spągowa żyły jest wykształcona w postaci nieregularnie spękanego litego bazaltu, który powstał w wyniku szybkiego ochładzania lawy, zaś strefa środkowa wykształciła się w formie nieregularnych słupów. W podłożu wylewu bazaltowego występują szare iły margliste zaliczone do kredy.
W widocznej części odsłonięcia (ponad wodą) można obserwować nieregularne słupy bazaltowe. Skały wylewne przykryte są glinami zwałowymi o miąższości kilku metrów i lessami. Pierwotnie w centralnej części kamieniołomu tworzyły one wychodnię na powierzchni terenu. Jest to jedno z najdalej na wschód wysuniętych wystąpień bazaltów trzeciorzędowych w Polsce. Dalej na wschód znajdują się jedynie bazalty z Góry Świętej Anny. |
| 1. Opracowanie: |
|
| 2. Aktualizacje: |
| Autor aktualizacji |
Zakres zmian |
Markowiak Marek
12.01.2016 12:00:13
|
Aktualizacja karty w ramach projektu Utworzenie Centralnego Rejestru Geostanowisk Polski.
typ: Process
|
Markowiak Marek
13.01.2016 09:02:13
|
Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty
typ: Process
|
Markowiak Marek
13.01.2016 09:02:19
|
Publikacja i udostępnienie karty
typ: Process
|
Markowiak Marek
09.11.2018 10:41:20
|
Aktualizacja karty w ramach projektu Aktualizacja i utrzymanie Centralnego Rejestru Geostanowisk Polski (CRGP) .
typ: Process
|
Markowiak Marek
13.11.2018 11:13:47
|
Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty
typ: Process
|
Kowalska Maja
19.11.2018 16:08:37
|
Publikacja i udostępnienie karty
typ: Process
|
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| WRÓBEL RADOSŁAW |
Ochrona georóżnorodności nieczynnych wyrobisk po eksploatacji surowców skalnych na przykładzie kamieniołomu w Nowej Cerekwi |
http://www.cestubio.uni.opole.pl/biblioteka/docs/wrobel.pdf |
|
|
|
| Badura, J.; Pécskay, Z.; Koszowska, E.; Wolska, A.; Zuchiewicz, W.; Przybylski, B. |
Nowe dane o wieku i petrologii kenozoicznych bazaltoidów dolnośląskich |
Przegląd Geologiczny, Vol. 54, nr 2, s.145-153 |
2006 |
|
|
| GAWLIKOWSKA E. |
OBJAŚNIENIA DO MAPY GEOŚRODOWISKOWEJ POLSKI 1:50 000 |
|
2004 |
|
|
| ŚLIWA Z. |
Bazalty województwa opolskiego i ich znaczenie gospodarcze |
Materiały i Studia Opolskie, 30 |
1974 |
|
|
| ALEXANDROWICZ S. |
Osady górnokredowe w Nowej Cerkwi koło Głubczyc |
Rocznik PTG, 29 (2) |
1967 |
|
|
| Wojciech Pastuszka |
Celtyckie złoto z Opolszczyzny |
http://archeowiesci.pl/2009/05/31/celtyckie-zloto-z-opolszczyzny/ |
2009 |
Archeowieści. Z pasją o przeszłości - strona internetowa |
|
|