KDG: Diable Skały na Bukowcu i jaskinia Diabla Dziura

Podgląd karty:

000722 : Diable Skały na Bukowcu i jaskinia Diabla Dziura

Informacje ogólneCechy fizyczneStan aktualnyCharakterystyka geologicznaDokumentacja graficznaOpracowanieBibliografia

1. Nazwa obiektu:	Diable Skały na Bukowcu i jaskinia Diabla Dziura
2. Typ obiektu:	elementy rzeźby - formy denudacyjne
3. Współrzędne GPS:	Φ: 49° 45' 00,590" Δ: 20° 50' 23,580"
4. Przynależność administracyjna:	małopolskie - nowosądecki - Korzenna (gm. wiejska)
4.1 Miejscowość:	Bukowiec
5. Kraina geograficzna:	Pogórze Rożnowskie Pogórze Karpackie
6. Opis lokalizacji obiektu:	Rezerwat "Diable Skały na Bukowcu" obejmuje szczytową część wzniesienia Bukowiec oraz jego grzbiet odchodzący w kierunku zachodnim. Jaskinia Diabla Dziura zlokalizowana jest w tym grzbiecie w odległości ok. 500 m na W od szczytu (na terenie rezerwatu).
7. Forma własności terenu:	skarb państwa
8. Nr i nazwa arkusza mapy:	1019

Obiekty w serwisie Jaskinie Polski CBDG powiązane z tym geostanowiskiem:

Diabla Dziura w Bukowcu

1. Długość:	od: 1000 m do: 1000 m
2. Szerokość:	od: 100 m do: 300 m
3. Wysokość:	brak
4. Powierzchnia:	160700 m2 (16.070 ha)
5. Objętość:	brak
6. Wysokość n.p.m.:	470 m
7. Inne mierzalne cechy:	Dane powyższe dotyczą rezerwatu "Diable Skały na Bukowcu". Długość korytarzy jaskini Diabla Dziura: 365 m, głębokość -42,5 m. Długość innych jaskiń w grupie skałkowej: 3-12 m. Formy skałkowe o wysokości do 15 m i długości do 100 m.

1. Forma własności obiektu:	skarb państwa
2. Status:	na obszarze chronionym
3. Status - uwagi:	Grupa skałkowa i jaskinie znajdują się w obrębie rezerwatu przyrody nieożywionej "Diable Skały na Bukowcu" (utworzonego w 1953 r.)
4. Stan zachowania obiektu:	zadowalający
5. Położenie	na szlaku turystycznym
6. Dostępność:	łatwo dostępny
7. Ekspozycja:	dobrze wyeksponowany
8. Ranga obiektu:	krajowa
9. Uwagi o położeniu i dostępności:	Skałki oraz otwór jaskini są łatwo dostępne szlakiem turystycznym, jednak ograniczenia dostępności części z nich wynikają z ochrony prawnej rezerwatu. Wnętrze jaskini dostępne wyłącznie ze specjalistycznym wyposażeniem (źródło światła, kombinezon, hełm), zaś głębsze partie jaskini wymagają użycia sprzętu wspinaczkowego. Oba otwory jaskini są zamknięte kratami.
10. Ocena atrakcyjności turystycznej:
11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej:
12. Ocena atrakcyjności naukowej:
13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu:	Jaskinia Diabla Dziura pod względem naukowym należy do wyjątkowych obiektów tego typu w Karpatach zewnętrznych ze względu na: znaczną głębokość, specyfikę (kształt, wielkość) struktur szczelinowych, obecność struktur tektonicznych oraz wtórnych form mineralnych. Sama jaskinia nie jest jednak dostępna dla edukacji i ruchu turystycznego. Dostępne dla turystyki formy skałkowe należą do najciekawszych tego typu obiektów w regionie.
14. Pozostałe uwagi:	Współrzędne geograficzne podano dla jaskini Diabla Dziura.

1. Regiony strukturalne Polski:	Karpaty zewnętrzne
2. Wiek geologiczny:	czwartorzęd paleogen
3.1 Litologia:	Piaskowce i łupki (flisz)
3.2 Forma rzeźby terenu:	formy skalne osuwiska jaskinia
3.3 Geneza:	grawitacyjna stokowa zwietrzelinowa
4. Opis geostanowiska:	W szczytowej części wzniesienia występuje grupa form skałkowych zbudowanych z bardzo gruboławicowych piaskowców ciężkowickich jednostki śląskiej. Formy te reprezentowane są przez baszty, grzyby ambony i ściany skalne. Niektóre z nich cechują się bardzo interesującą mikrorzeźbą (m.in. struktury plastrowe, komórkowe). W skałkach występują niewielkie jaskinie o genezie grawitacyjnej i wietrzeniowej. Jaskinia Diabla Dziura (położona na bocznym grzbiecie wzniesienia) jest pionowo rozwiniętym systemem kilku korytarzy, odległych od siebie w poziomie nie więcej niż 1-5 m, utworzonych na zespole pionowych i prawie pionowych szczelin o generalnym kierunku zbliżonym do biegu linii grzbietowej. Szczeliny te podzielone są blokami i płytami skalnymi (zaklinowanymi pomiędzy ich ścianami) na trzy nieregularne piętra, które połączone są przez cztery studnie. Jaskinia jest praktycznie najgłębszym tego typu obiektem w polskich Karpatach zewnętrznych (tzn. jej pustki osiągają największe głębokości poniżej powierzchni terenu). Obserwacje w jaskini umożliwiwją więc ocenę zasięgu (rozwoju i rozwarcia) poszczególnych zespołów ciosu. Jaskinia powstała w rezultacie ruchów masywu skalnego w kierunku północnym (przesuwu, przechyłu i rotacji), spowodowanych jego odprężaniem się i siłami grawitacji. Na stoku na północ od jaskini widoczne są skarpy, zagłębienia i nabrzmienia koluwialne reprezentujące dwie generacje osuwisk. Na ścianach korytarzy jaskini widoczne są struktury (żebra i rąbki) świadczące o pierwotnych naprężeniach tektonicznych. Lokalnie występują wtórne naskorupienia mineralne zbudowane z opalu i minerałów ilastych. Z jaskinią, znaną od bardzo dawna, wiązane są legendy o skarbach i zbójnikach. Po raz pierwszy jaskinia wzmiankowana była w "Dzienniku ..." A. Goszczyńskiego (1853) a nastepnie w inwentarzu Gruszeckiego (1878).

Kliknij na zdjęciu aby obejrzeć je w powiększeniu.

Zdjęcia	Tytuł	Autor	Data wyk.
	Mapa rezerwatu przyrody “Diable Skały na Bukowcu” z lokalizacją form skałkowych i jaskiń: 1 - Diabla Dziura, 2 - inna jaskinia, 3 - baszta lub grzyb skalny, 4 - ambona skalna lub próg, 5 - ściana skalna, 6 - grzbiet skalny, 7 - blok lub mała forma skałkowa, 8 - granuca rezerwatu, 9 - kościół, inny budynek, 10 - droga i ścieżka	Urban Jan	16.02.2010
	Jaskinia Diabla Dziura - nietoperze w korytarzu poniżej mniejszego otworu jaskini.	Urban Jan	16.03.2005
	Skałka Grzyb na południowym stoku Bukowca, tuż poniżej szczytu o charakterystycznej, wietrzeniowej mikrorzeźbie.	Urban Jan	16.03.2005
	Główny, większy otwór jaskini Diabla Dziura.	Urban Jan	16.03.2005
	Jaskinia Diabla Dziura - tzw. struktury rąbkowe (świadczące o kierunku naprężeń tektonicznych) na ścianie korytarza górnego piętra jaskini.	Urban Jan	16.03.2005
	Jaskinia Diabla Dziura - charakterystyczny kształt korytarza górnego piętra jaskini wskazuje na translacyjny przesuw masywu, który spowodował powstanie korytarza.	Urban Jan	16.03.2005
	Jaskinia Diabla Dziura, Korytarz Gotycki - wysoki korytarz szczelinowy, typowy dla najniższego piętra jaskini.	Urban Jan	16.03.2005
	Jaskinia Diabla Dziura - jeden z korytarzy najniższego piętra jaskini.	Urban Jan	16.03.2005
	Jaskinia Diabla Dziura: A - plan jaskini (wg: Ganszer, Mleczek, 1997) oraz sąsiadujących z nią skarp i wałów osuwiskowych (wg: Margielewski, Urban, 2005); objaśnienia oznaczeń: 1 - korytarze jaskini, 2 - nabrzmienie osuwiskowe, 3 - jęzor osuwiskowy, 4 - zagłębienie, 5 - skarpa skalna (a) i ziemna (b), 6 - blok skalny. B i C - przekroje poprzeczny i podłużny jaskini (wg: Ganszer, Mleczek, 1997).	Margielewski Wlodzimierz	16.02.2010

1. Opracowanie:	Jan Urban Włodzimierz Margielewski
2. Aktualizacje:	brak aktualizacji

Autor	Tytuł	Publikacja	Rok wydania	Uwagi	ISBN
Alexandrowicz Z.	Skałki piaskowcowe zachodnich Karpat fliszowych	Prace Geol. PAN, 113: 1-87, Wrocław.	1978
Alexandrowicz Z (red.)	Ochrona przyrody i krajobrazu Karpat polskich	Studia Naturae, ser. B, 33.	1989		0081-6760
Alexandrowicz Z.	The optimum system of tors protection in Poland	Ochrona Przyrody 47: 277-308.	1990		0078-3250
Alexandrowicz Z.	13. Diable Skały na Bukowcu	Alexandrowicz Z., Poprawa D. (red.), Ochrona georóżnorodności w polskich Karpatach. Państw. Inst. Geol., Warszawa: 88-89.	2000		83-86986-46-8
Ganszer J., Mleczek T.	Diabla Dziura w Bukowcu	Pulina M. (red.), Jaskinie Polskich Karpat fliszowych, t. 2. Pol. Tow. Przyj. Nauk o Ziemi, Warszawa	1997	plan i przekrój jaskini	83-908207-2-2
Klassek G.	Diabla Dziura w Bukowcu	Pulina M. (red.), Jaskinie Polskich Karpat fliszowych, vol. 2. Pol. Tow. Przyj. Nauk o Ziemi, Warszawa: 188-195.	1997	opis inwentarzowy jaskini	83-908207-2-2
Kowalski K.	Jaskinie Beskidów i Pogórza Karpackiego	Jaskinie Polski, t. 3 PWN, Warszawa: 23-67	1954	opis inwentarzowy i plan jaskini.
Leszczyński S.	Piaskowce ciężkowickie jednostki śląskiej w polskich Karpatach: studium sedymentacji głębokowodnej osadów gruboklastycznych	Annales Societatis Geologorum Poloniae, 51, 3-4: 435-502	1981	opis litologiczny piaskowców ciężkowickich.
Margielewski W., Urban J.	Direction and nature of joints controlling development of deep seated mass movements: a case study of Diabla Dziura Cave (Polish Flysch Carpathians)	Geomorphologia Slovaca, 3, 1: 58-59	2003		1335-9541
Margielewski W., Urban J.	Jaskinia szczelinowa Diabla Dziura w Bukowcu (Pogórze Rożnowskie, Karpaty zewnętrzne) jako inicjalne stadium rozwoju głębokich osuwisk w Karpatach fliszowych	Przegląd Geologiczny 52, 12: 1171-1178	2004		0033-2151
Margielewski W., Urban J.	Pre-existing tectonic discontinuities in the rocky massifs as initial forms of deep-seated mass movements development: case studies of selected deep crevice-type caves in the Polish Flysch Carpathians	Senneset K., Flaate K., Larsen J.O. (eds.), Landslides and Avalanches ICFL 2005 Norway. Balkema, Taylor&Francis, London: 249-256.	2005		0-415-38681-0
Urban J., Margielewski W., Alexandrowicz Z., Mleczek T.	Excursion guidebook	Urban J. (ed.), 9th Intern. Symp. on Pseudokarst. 24-26.05.2006, Bartkowa-Beskidy Mts., Poland. Inst. of Nat. Cons. PAS, Cracow: 9-36.	2006
Urban J., Margielewski W., Schejbal-Chwastek M, Szura C.	Speleothems in some caves of the Beskidy Mts., Poland	Nature Conservation 63 (7): 109-117.	2007		1643-9252

Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy

Zauważone błędy prosimy zgłaszać w Systemie Śledzenia Zagadnień CBDG - projekt: Geostanowiska CRGP 5.0, Kategoria: Geostanowiska Koordynator v.5.0.1