| 1. Nazwa obiektu: |
Wapienie cechsztynu na Górze Skałka w Gałęzicach |
| 2. Typ obiektu: |
elementy rzeźby - formy denudacyjne |
| 3. Współrzędne GPS: |
Φ:
50° 50' 37,200"
Δ:
20° 24' 17,400"
|
| 4. Przynależność administracyjna: |
- świętokrzyskie - kielecki - Piekoszów (gm. wiejska)
|
| 4.1 Miejscowość: |
Gałęzice |
| 5. Kraina geograficzna: |
|
| 6. Opis lokalizacji obiektu: |
Z miejscowości Piekoszów w kierunku dworca kolejowego. Za nim przez tory i długo przez wieś Rykoszyn do drogowskazu na Gałęzice (4 km). Za maksymalnym wzniesieniem, na którym wieś Gałęzice, droga już nie asfaltowana biegnie w dół do pierwszego wyraźnego skrzyżowania. Dalej pieszo na zachód w kierunku zabudowań. Z prawej strony drogi wzgórze Skałka z wyraźną granią skalną. |
| 7. Forma własności terenu: |
skarb państwa |
| 8. Nr i nazwa arkusza mapy: |
814 Piekoszów |
| 1. Długość: | od: 400 m |
| 2. Szerokość: | od: 200 m |
| 3. Wysokość: | od: 10 m do: 30 m |
| 4. Powierzchnia: | brak |
| 5. Objętość: | brak |
| 6. Wysokość n.p.m.: | 305 m |
| 7. Inne mierzalne cechy: | brak |
| 1. Forma własności obiektu: | skarb państwa |
| 2. Status: | chroniony |
| 3. Status - uwagi: | brak |
| 4. Stan zachowania obiektu: | |
| 5. Położenie | na uboczu |
| 6. Dostępność: | łatwo dostępny |
| 7. Ekspozycja: | dobrze wyeksponowany |
| 8. Ranga obiektu: | regionalna |
| 9. Uwagi o położeniu i dostępności: | brak |
| 10. Ocena atrakcyjności turystycznej: |
|
| 11. Ocena atrakcyjności dydaktycznej: |
|
| 12. Ocena atrakcyjności naukowej: |
|
| 13. Ogólna ocena atrakcyjności obiektu: | Widoczne górnopermskie (cechsztyńskie) wapienie bitumiczne ze szczątkami kopalnych roślin oraz wapienie bulaste (wietrzejące gruzłowo) ze skupieniami kalcytu, barytu, galeny, kwarcu. Ze szczytu wzgórza rozległy widok na zachodnią część Gór Świętokrzyskich z czytelnym związkiem budowy geologicznej i rzeźby. |
| 14. Pozostałe uwagi: | brak |
| 1. Regiony strukturalne Polski: |
- obrzeżenie mezozoiczne Gór Świętokrzyskich
|
| 2. Wiek geologiczny: | |
| 3.1 Litologia: |
- Wapienie bitumiczne
- Wapienie
|
| 3.2 Forma rzeźby terenu: | |
| 3.3 Geneza: | |
| 4. Opis geostanowiska: | Po północnej stronie drogi biegnącej u podnóża Skałki, na jej południowym zboczu widać kamienistą zwietrzelinę i fragmenty różnej grubości (od kilku do 50cm) ławic ciemnoszarych, szarych, popielatych, a miejscami brunatnych, bitumicznych (o zapachu ropy po uderzeniu młotkiem) wapieni. Można w nich znaleźć odciski, a czasem skorupki ramienionogów, małżów, szczątki uwęglonych roślin i skupienia błyszczącej metalicznie (na świeżo rozbitej powierzchni) galeny. Seria bitumiczna odzwierciedla etap spokojnej, przybrzeżnej sedymentacji w permskim morzu. Przekonuje o tym drobnoziarnisty charakter osadu i znajdowane zagrzebane w mule węglanowym w pozycji życiowej skorupki zwierząt. Szczyt Skałki tworzą ławice jasnoszarych, zwięzłych wapieni o nierównej, bulastej, gruzłowej powierzchni. Zawierają one rozproszone skupienia kryształów kalcytu (CaCO3), galeny (PbS2), kwarcu (SiO2). Odznaczają się wyraźnie podwyższoną odpornością - ich obecności Skałka zawdziecza swoją grań. Schyłek sedymentacji wapieni bitumicznych zaznaczył się spłyceniem morza i wzrostem jego ruchliwości. W takich płytkomorskich, turbulentnych warunkach powstawały wapienie bulaste.
Wapienie cechsztyńskie są nachylone ku północy pod kątem około 30 stopni wyraźnie mniejszym od nachylenia występujących w sąsiedztwie warstw karbońskich i dewońskich. Sugeruje to udział skał permskich w procesach tektonicznych o mniejszej sile niż utworów starszych - karbońskich i dewońskich. |
| 1. Opracowanie: |
|
| 2. Aktualizacje: |
| Autor aktualizacji |
Zakres zmian |
Andrzej Romanek
11.12.2017 18:19:30
|
Zmieniono tytuł, rozszerzono rozdział charakterystyki geologicznej, uaktualniono dokumentację fotograficzną.
typ: User
|
Romanek Andrzej
26.01.2018 18:57:22
|
Aktualizacja karty w ramach projektu Aktualizacja i utrzymanie Centralnego Rejestru Geostanowisk Polski (CRGP) .
typ: Process
|
Romanek Andrzej
29.01.2018 19:27:26
|
Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty
typ: Process
|
Romanek Andrzej
06.02.2018 18:45:39
|
Koordynacja i weryfikacja merytoryczna karty
typ: Process
|
Kowalska Maja
06.02.2018 21:25:46
|
Publikacja i udostępnienie karty
typ: Process
|
|
| Autor |
Tytuł |
Publikacja |
Rok wydania |
Uwagi |
ISBN |
| Czarnocki J. |
Cechsztyn w Górach Świętokrzyskich. |
Sprawozdania Państwowego Instytutu Geologicznego, Warszawa. |
1923 |
|
|
| Kotański Z. |
Przewodnik geologiczny po Górach Świętokrzyskich. |
Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa. |
1959 |
|
|
| Kotański Z. |
Z plecakiem i młotkiem w Góry Świętokrzyskie. |
Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa. |
1968 |
|
|
| Kostecka A. |
Litologia i sedymentacja cechsztynu synkliny gałęzicko-bolechowickiej (Góry Świętokrzyskie). |
Komisja Nauk Geologicznych PAN Kraków, Prace geologiczne, tom 38. |
1966 |
|
|
| Kostecka A. |
Cechsztyńskie wapienie laminowane w niecce gałęzickiej. |
Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego, tom 32, nr 2. |
1962 |
|
|
| Stupnicka E., Stempień-Sałek M. |
Poznajemy Góry Świętokrzyskie. |
Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa. |
2001 |
|
|
|