| 4. Opis geostanowiska: | Masyw Góry Miedzianki wieńczy paleozoiczny cokół Gór Świętokrzyskich na południowym zachodzie . Budują go jasnoszare, masywne, lokalnie gruboławicowe wapienie środkowego i górnego dewonu - żywetu i franu (375-390 mln lat), reprezentujące warstwy sitkowczańskie i ogniwo wapienia masywnego z Kadzielni. Znaleźć w nich można skamieniałości stromatoporoidów, koralowców, ramienionogów, małży, rzadziej głownonogów - goniatytów. Skały te odsłaniają się one w wielu miejscach na zboczach góry i budują jej trójwierzchołkowy szczyt (fot. 3, 5, 7). Lokalnie, w lejach i kieszeniach krasowych na połdniowym zboczu góry, spotakć można także młodsze osady górnego dewonu - famenu (360-375 mnl lat), wykształcone jako ciemnoszare margle łupkowe z fauną głowownogów, tzw. wapienie cheilocerasowe. Natomiast w ścianie zachodniej kamieniołomu po południowo-wschodniej części góry (tzw. Kamieniołom Łaszczyńskich), niedaleko od Muzealnej Izby Górnictwa Kruszcowego, z której na szczyt przez ten kamieniołom, prowadzi oznakowana ścieżka geologiczna, odsłaniają się wiśniowe łupki margliste famenu, reprezentujące poziom woklumeriowy górnego famenu (fot. 11). Idąc tą ścieżką z kamieniołomu na północ, dochodzimy do miejsca, skąd wydobywano piasek. Jest to fragment rozległej pokrywy piaszczystej (taras kemowy), naniesionej przez wody topniejącego lodowca (tzw. osady fluwioglacjalne) w czasie zlodowacenia południowopolskiego. Pokrywa ta na Miedziance znajduje się bardzo wysoko, gdyż sięga prawie 320 m. Dalej ścieżka prowadzi nas na grań Miedzianki (fot. 12), skąd roztacza się rozległa panorama zachodniej części Gór Świętokrzyskich. Na północy widoczny jest Padół Strawczyński, zamknięty wałem Pasma Oblęgorskiego, wypełniony osadami triasu. W kierunku północno-wschodnim i wschodnim ciągną się pasma górskie, zbudowane ze skał paleozoicznych (fot. 13) a otaczjące od południa i zachodu wzgórza i doliny zbudowane ze skał mezozoicznych, gł. górnojurajskich (fot. 6).
Wapienny masyw Miedzianki jest silnie skrasowiały. Krążąca wśród wapieni woda rozpuszczała je i usuwała substancję węglanową, w wyniku czego powstał podziemny system kanałów, kieszeni i komór krasowych (fot. 13, 14), wypełnianych napławianym piaskiem, mułkiem i czerwonym iłem rezidulanym, tworzacym się z rozpuszczania wapienia. Krasowe wypełnienia zawierają kruszczce miedzi - gł. zasadowe węglany: zielony malachit [Cu2OH2CO3] i niebieski azuryt [Cu3OH2(CO3)2] zwany tez lazurem (fot. 14). Są to minerały wtórne, tworzące złoża krasowe. Powstały one w wyniku przemian pierwotnych, hydrotermalnych, siarczkowych złóż miedzi, które po utlenieniu i przemieszczeniu w postaci rozpuszczonej w roztworach, znalazły się w obrębie krasowych glin i pustek. Minerałami rud pierwotnych były gł. siarcznki miedzi i pierwiastków towarzyszących, takie jak: chalkozyn [Cu2S], kowelin [CuS], chalkopiryt [CuFeS2], miedziankit [2Cu3AsS3•ZnS], galena [PbS2] czy gersdorfit [NiAsS]. Kruszce te, w postaci skupień i wpryśnięć, wystepują w żyłach kalcytowych [CaCO3] (fot. 15), rzadziej barytowych [BaSO4], tnących wapienie dewońskie. Żyły te powstaly w wyniku wytrącania się minerałów z roztworów hydrotermalnych wędrujących spękaniami z głębi Ziemi. Spękania te powstały w czasie ruchów tektonicznych orogenezy waryscyjskiej, zwanej też hercyńską, w późnym karbonie- wczesnym permie (ok. 270-325 mln lat).
Od dawien dawna złoże miedzi w Miedziance było eksploatowane. Udokumentowane źródła sięgają XIV-XV w., jednakże są przesłanki wskazujące na wydobycie już na przełomie XIII/XIV w. a być może nawet znacznie wcześniejsze, w okresie rzymskim (II w n.e.). Z przerwami eksploatacjia i eksploracja złoża trwała do 1954 r. Śladami tej eksploatacji są sztolnie i szyby przecinające górę (fot. 16-18) oraz zagłębienia po płytszych szybikach w południowo-zachodnim zboczu Miedzianki, zwane "Księżycowym polem" (fot. 19). |